Η εξέλιξη της σκέψης του Χίλαρι Πάτναμ γύρω από τον ρεαλισμό είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά κεφάλαια της σύγχρονης φιλοσοφίας.
Οι διαφορές ανάμεσα στις τρεις μεγάλες φάσεις του εντοπίζονται στον τρόπο που απαντούσε σε ένα βασικό ερώτημα: «Υπάρχει ο κόσμος ανεξάρτητα από το μυαλό μας και πώς τον γνωρίζουμε;
Ο Χίλαρι Πάτναμ ξεκίνησε την πορεία του ως υποστηρικτής του Μεταφυσικού Ρεαλισμού, της ιδέας δηλαδή ότι υπάρχει μια μοναδική, αντικειμενική πραγματικότητα «εκεί έξω», την οποία η επιστήμη μπορεί να ανακαλύψει και να περιγράψει με απόλυτη ακρίβεια.
Σε αυτή τη φάση γεννήθηκε και το περίφημο No Miracles Argument, καθώς ο Πάτναμ πίστευε ότι οι λέξεις μας αντιστοιχούν απευθείας σε πραγματικά, ανεξάρτητα αντικείμενα του σύμπαντος.
Ωστόσο, σύντομα συνειδητοποίησε ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να βγει έξω από το μυαλό και τη γλώσσα του για να αντικρίσει τον κόσμο «από τη σκοπιά του Θεού», γεγονός που τον οδήγησε σε μια ριζική αναθεώρηση των απόψεών του.
Αυτή η μεταστροφή τον έφερε στον Εσωτερικό Ρεαλισμό, όπου υποστήριξε ότι η αλήθεια και η πραγματικότητα δεν είναι ανεξάρτητες, αλλά ορίζονται πάντα μέσα σε συγκεκριμένα εννοιολογικά και γλωσσικά σχήματα.
Για παράδειγμα, το τι θεωρείται «αντικείμενο» εξαρτάται από το αν χρησιμοποιούμε τη γλώσσα της καθημερινότητας ή των μαθηματικών, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μία και μοναδική σωστή περιγραφή του κόσμου.
Φοβούμενος όμως ότι αυτή η θέση άνοιγε την πόρτα στον απόλυτο υποκειμενισμό, ο Πάτναμ άλλαξε γνώμη για ακόμα μία φορά, καταλήγοντας στον Ρεαλισμό της Κοινής Λογικής (ή Φυσικό Ρεαλισμό).
Η βασική διαφορά από την πρώτη του περίοδο είναι ότι ο ώριμος Πάτναμ δεν έδινε πλέον τα πρωτεία μόνο στην επιστήμη. Αντίθετα, θεωρούσε ότι μια καρέκλα της καθημερινότητάς μας και τα υποατομικά σωματίδια της φυσικής είναι εξίσου 100% πραγματικά, αποτελώντας απλώς διαφορετικούς, αλλά ταυτόχρονα έγκυρους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι περιγράφουν το ίδιο σύμπαν.
Οι διαφορές ανάμεσα στις τρεις μεγάλες φάσεις του εντοπίζονται στον τρόπο που απαντούσε σε ένα βασικό ερώτημα: «Υπάρχει ο κόσμος ανεξάρτητα από το μυαλό μας και πώς τον γνωρίζουμε;
Ο Χίλαρι Πάτναμ ξεκίνησε την πορεία του ως υποστηρικτής του Μεταφυσικού Ρεαλισμού, της ιδέας δηλαδή ότι υπάρχει μια μοναδική, αντικειμενική πραγματικότητα «εκεί έξω», την οποία η επιστήμη μπορεί να ανακαλύψει και να περιγράψει με απόλυτη ακρίβεια.
Σε αυτή τη φάση γεννήθηκε και το περίφημο No Miracles Argument, καθώς ο Πάτναμ πίστευε ότι οι λέξεις μας αντιστοιχούν απευθείας σε πραγματικά, ανεξάρτητα αντικείμενα του σύμπαντος.
Ωστόσο, σύντομα συνειδητοποίησε ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να βγει έξω από το μυαλό και τη γλώσσα του για να αντικρίσει τον κόσμο «από τη σκοπιά του Θεού», γεγονός που τον οδήγησε σε μια ριζική αναθεώρηση των απόψεών του.
Αυτή η μεταστροφή τον έφερε στον Εσωτερικό Ρεαλισμό, όπου υποστήριξε ότι η αλήθεια και η πραγματικότητα δεν είναι ανεξάρτητες, αλλά ορίζονται πάντα μέσα σε συγκεκριμένα εννοιολογικά και γλωσσικά σχήματα.
Για παράδειγμα, το τι θεωρείται «αντικείμενο» εξαρτάται από το αν χρησιμοποιούμε τη γλώσσα της καθημερινότητας ή των μαθηματικών, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μία και μοναδική σωστή περιγραφή του κόσμου.
Φοβούμενος όμως ότι αυτή η θέση άνοιγε την πόρτα στον απόλυτο υποκειμενισμό, ο Πάτναμ άλλαξε γνώμη για ακόμα μία φορά, καταλήγοντας στον Ρεαλισμό της Κοινής Λογικής (ή Φυσικό Ρεαλισμό).
Η βασική διαφορά από την πρώτη του περίοδο είναι ότι ο ώριμος Πάτναμ δεν έδινε πλέον τα πρωτεία μόνο στην επιστήμη. Αντίθετα, θεωρούσε ότι μια καρέκλα της καθημερινότητάς μας και τα υποατομικά σωματίδια της φυσικής είναι εξίσου 100% πραγματικά, αποτελώντας απλώς διαφορετικούς, αλλά ταυτόχρονα έγκυρους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι περιγράφουν το ίδιο σύμπαν.
Λιγότερ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου