ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ. Γιώργος Ν. Φλωράκης / George N. Florakis

Συ που θα πας … Σςς μη μιλάς, Συ που θα πας σε ξένη γη. Σαν έρθει η αυγή. Να θυμηθείς. Τι προσπαθείς; Να σταματήσω τη στιγμή. Μας προσπερνά, δεν ωφελεί. Αν φύγεις, φεύγει. Δεν μπορώ. Ο χρόνος φεύγει Όχι εγώ … Ανέβα πάνω στο λεπτό, στον λεπτοδείχτη. Κράτα γερά. Οι δείχτες σπρώχνουν το λεπτό, είναι από σίδερο γερό δεν τους βαστώ … 

Συ κράτα τούτη τη στιγμή. Του ρολογιού τον χτύπο. Και φκιάξε επίμονο ρυθμό που να ’χει μέσα τον καιρό … Και τον χαμό … Χρέος πικρό … Πού είσαι, πες μου; Εδώ μακριά σου … Έφυγε κι όλας η στιγμή οριστικά. Και γίναν όλα διαφορετικά. Και η σιωπή … Που ακολουθά … Μας παρασέρνει, μας μεθά … Και μας βυθίζει στην αρχή … Του χρόνου πριν να γεννηθεί . Μνήμη πιστή Πάει να σβηστεί … Λιγότερα

 Γιώργος Ν. Φλωράκης / George N. Florakis

4 ώρ. ·

Παίδες, πριν δεκαπέντε χρόνια σας είχα πει

πως θα ξαγρυπνώ έξω απ' τα σπίτια σας

για να μαζέψω τα όνειρά σας.

Τώρα κουράστηκα.

Εσείς, είτε ονειρεύεστε είτε όχι,

μπορείτε να ζείτε χωρίς εμένα.

Δεν ανήκω στη ζωή σας ούτε στα όνειρά σας.

Ακόμη κουράστηκα να πλέκω μουσικές

από το υλικό των ματιών σας

και από την επιθυμία των σωμάτων σας.

Προτιμώ να φύγω μακριά σας για πάντα.

Ίσως συναντηθώ με μερικούς σοφούς

που δεν τους ένιωσα όταν και εγώ ήμουν νέος.

Γεια σας, παίδες, γεια σας.

Μ.Χ.

Οι σκληροί Ιούνηδες του Άρη Βελουχιώτη Vasiliki Lazou

 

 Vasiliki Lazou   2 ώρ.   · 

Οι σκληροί Ιούνηδες του Άρη Βελουχιώτη εξακολουθούν να μας στοιχειώνουν κάθε φορά που επιστρέφουμε στην περίοδο.

Ο Ιούνιος του 1942, στη Δομνίστα, είναι η στιγμή που η Ιστορία παίρνει σώμα. Εκεί όπου η απόφαση να οργανωθεί η αντίσταση παύει να είναι θεωρία και γίνεται πράξη, μέσα σε συνθήκες απόλυτης Κατοχής, φόβου και αβεβαιότητας. Ο Άρης δεν «εμφανίζεται» απλώς· συγκροτεί έναν νέο τρόπο να νοηθεί η αντίσταση. Και μια ριζοσπαστική ελπίδα γεννάται. Και ύστερα έρχεται ο άλλος Ιούνιος. Ο Ιούνιος του 1945. Η κατάληξη μιας πορείας που δεν χωρούσε σε συμβιβασμούς. Η μοναξιά, η καταδίωξη, η ρήξη με το μεταπολεμικό πλαίσιο που είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται.

H μορφή του Άρη λειτουρεί σαν υπενθύμιση ότι η Ιστορία δεν είναι μόνο συμβιβασμός, αλλά και ρήξη. Ένας καπετάνιος -μεσαίο και όχι ανώτερο κομματικό στέλεχος- που δημιούργησε εκ του μηδενός το δεύτερο μεγαλύτερο πανευρωπαϊκά, αντιφασιστικό αντάρτικο. Ένας πολέμαρχος που τρίφτηκε με τους αντάρτες του στον σκληρό αγώνα για τη λευτεριά δεν μπορούσε απλά να παραδώσει τα όπλα και να συμβιβαστεί. Ένας καπετάνιος που άδραξε τα άρματα και σήκωσε ψηλά το φλάμπουρο για Εθνική λευτεριά και Λαοκρατία, ένας Καπετάνιος που ορκίστηκε να μην καταθέσει τα όπλα πριν δει το λαό νοικοκύρη στον τόπο του και με αυτόν τον όρκο πολέμησε 3 ολόκληρα χρόνια τον ξένο κατακτητή και την ελληνική αντίδραση, δεν ήταν δυνατό να γίνει επίορκος.

Το έντιμο δεν ήταν ο συμβιβασμός, αλλά να κρατήσει την υπόσχεση που έδωσε στον ελληνικό λαό και να συνεχίσει τον αγώνα έστω και σε προσωπική βάση. Αυτή η επιμονή του Άρη Βελουχιώτη να προχωρήσει στο Νέο ΕΛΑΣ, σε ένα καινούργιο Μέτωπο Εθνικής Ανεξαρτησίας, σε μια νέα εξέγερση, αν θέλετε, αποτελεί τη βάση της διαφωνίας του με το κόμμα και την αιτία της αποκήρυξής του. Εξηγεί όμως συνάμα και την κατοπινή αναγνώρισή του καθώς ίσως είναι ο μόνος άνθρωπος που εκφράζει με έναν καθολικό και απόλυτο τρόπο το αντιστασιακό και ανυπότακτο πνεύμα του ελληνικού λαού.

Λιγότερα

 

Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας κάνει πιο ανόητους αν παραδοθούμε σε αυτήν»

Τις ευκαιρίες αλλά και τις προκλήσεις που φέρνει η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ανέλυσε ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης στο The Upfront Initiative, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα, αλλά και να καταστήσει τον άνθρωπο «πιο ανόητο» εάν χρησιμοποιείται άκριτα.

Paul Werbos, Ο αλγόριθμος ονομάζεται back propagation,

 

 Md Ismail Sojal   ·    Ακολουθήστε

2 ημ.    ·

Αμερικανός μαθηματικός έθαψε τον αλγόριθμο που εκπαιδεύει κάθε μοντέλο AI στη Γη μέσα σε μια διδακτορική διατριβή του Χάρβαρντ το 1974.

Κανείς δεν το διάβασε για 12 χρόνια.

Όταν ο κόσμος τελικά το χρησιμοποίησε, πιστώθηκαν σε κάποιον άλλο.

Το όνομά του είναι Paul Werbos, Ο αλγόριθμος ονομάζεται backpropagation, Και χωρίς αυτόν, ChatGPT, Claude, Gemini και κάθε νευρωνικό δίκτυο που κατασκευάστηκε ποτέ δεν θα υπήρχε.

Ο Werbos γεννήθηκε το 1947, Σπούδασε στο Χάρβαρντ, Δεν έχτιζε προς τη φήμη, Προσπαθούσε να λύσει ένα πρόβλημα που όλος ο χώρος της AI είχε κηρύξει αδύνατο.

Το 1969, ο Marvin Minsky δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο Perceptrons, Το συμπέρασμά του ήταν βάναυσο και τελικό, Νευρωνικά δίκτυα με πολλαπλά στρώματα δεν μπορούσαν να εκπαιδευτούν, Δεν υπήρχε αλγόριθμος μάθησης που να λειτουργούσε

Το γήπεδο πρέπει να προχωρήσει.

Οι περισσότεροι από το πεδίο έκαναν ακριβώς αυτό.

Ο Werbos όχι.

Στη διδακτορική του διατριβή στο Χάρβαρντ το 1974, περιέγραψε μια μέθοδο εκπαίδευσης νευρωνικών δικτύων πολλαπλών στρώσεων διαδίδοντας σήματα λάθους ανάποδα μέσα από κάθε στρώμα, ρυθμίζοντας τα βάρη σε κάθε βήμα μέχρι το δίκτυο να μάθει να παράγει τη σωστή έξοδο, Το ονόμασε backpagation. Απέδειξε ότι δούλεψε, το εφάρμοσε.

Προσφέρθηκε να συνεργαστεί με τον ίδιο τον Μίνσκι για την έκδοση του.

Ο Μίνσκι δεν ενδιαφερόταν.

Η διατριβή καθόταν εκεί, για δώδεκα χρόνια, σχεδόν κανείς στο AI δεν τη διάβασε, ο Werbos συνέχισε να εργάζεται στο Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών, να τρέχει προγράμματα επιχορηγήσεων, να δημοσιεύει εργασίες που κανείς δεν ανέφερε, να παρακολουθεί το πεδίο που είχε ξεκλείδωσε να μείνει

Τότε το 1986, οι Rumelhart, Hinton και Williams δημοσίευσαν μια εργασία στο Nature που περιγράφει τον backpagation, Ήταν ξεκάθαρη, προσβάσιμη και τέλεια χρονισμένη, Το πεδίο ήταν έτοιμο, Το χαρτί εξερράγη, Τα νευρωνικά δίκτυα επέστρεψαν από τους νεκρούς μέσα σε μια νύχτα, Η σύγχρονη εποχή της μάθησης ξεκίνησε.

Οι Rumelhart, Hinton και Williams πιστώθηκαν με την ανακάλυψη του backpagation.

Ο Werbos το είχε περιγράψει δώδεκα χρόνια νωρίτερα σε μια διατριβή που δεν είχαν διαβάσει.

Το ΙΕΕΕ τελικά έδωσε στον Werbos το Βραβείο Πρωτοπόρου Νευρωνικού Δικτύου το 1995, αναφέροντας τη διατριβή του το 1974 ως αρχική ανακάλυψη, Το 2024, ο Geoffrey Hinton κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Φυσικής για το έργο του στα νευρωνικά δίκτυα, Η αναφορά Νόμπελ δεν ανέφερε τον Werbos.

Το πιο παράξενο μέρος είναι τι κάνει πραγματικά η πλατφόρμα.

Κάθε φορά που το ChatGPT γίνεται καλύτερο στο να απαντά στις ερωτήσεις σας, τρέχει η αναπαραγωγή, Κάθε φορά που ένα σύστημα αναγνώρισης εικόνων μαθαίνει να αναγνωρίζει ένα πρόσωπο, τρέχει το backpropagation, Κάθε φορά που ένα γλωσσικό μοντέλο γυμνάζεται σε ένα νέο σύνολο δεδομένων, εκτελείται το backpagation, Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο κάθε νευρωνικό δίκτυο στη Γη μαθαίνει οτιδήποτε καθόλου.

Χωρίς backpagation, δεν υπάρχει βαθιά μάθηση. Χωρίς βαθιά μάθηση, δεν υπάρχει σύγχρονη ΑΙ. Χωρίς τον Paul Werbos, δεν υπάρχει backpagation.

Είναι 77 ετών, Γράφει ακόμα εργασίες, Δίνει ακόμα συνεντεύξεις, Έχει περάσει δεκαετίες επισημαίνοντας, αθόρυβα και χωρίς πικρία, ότι περιέγραψε πρώτος τον αλγόριθμο και ότι η καταγραφή πρέπει να το αντικατοπτρίζει αυτό.

Τα μοντέλα AI που χρησιμοποιείτε καθημερινά έμαθαν όλα όσα γνωρίζουν μέσα από έναν αλγόριθμο που εφηύρε ένας μαθηματικός του Χάρβαρντ το 1974 και προσφέρθηκε στον κόσμο πριν ο κόσμος είναι έτοιμος να τον πάρει.

Ο Τζέφρι Χίντον πήρε το Νόμπελ.

Ο Paul Werbos πήρε ένα βραβείο Πρωτοπόρων από μια επιτροπή που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ακούσει ποτέ.

Το όνομά του είναι Paul Werbos Τώρα το ξέρεις.

Γνωρίζατε το όνομά του πριν διαβάσετε αυτό;

 

 · 

Εμφάνιση πρωτοτύπου

 

 · 

Βαθμολογήστε αυτή τη μετάφραση

John Forbes Nash Jr (13 Ιουνίου 1928 - 23 Μαΐου 2015)

 

μικρή και μεγάλη οθόνη

 

·

Ακολουθήστε

2 ημ. 

·

John Forbes Nash Jr (13 Ιουνίου 1928 - 23 Μαΐου 2015) ήταν Αμερικανός μαθηματικός και οικονομολόγος. Τιμήθηκε το 1994 με το Νόμπελ Οικονομικών, μαζί με τους Ρ. Ζέλτεν και Τζ. Χαρσάνυι για τη συμβολή του στη θεωρία παιγνίων. Συγκεκριμένα, δημιούργησε την έννοια της ισορροπίας για παιχνίδια μη - μηδενικού αθροίσματος, ισορροπία που πήρε το όνομά του ως ισορροπία Νας. Η έννοια της ισορροπίας κατά Νας είναι πολύ σπουδαία, ιδιαίτερα στις μέρες μας, και έχει ευρύτατες εφαρμογές σε πολλούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως στις οικονομικές επιστήμες, στην Πληροφορική, την Τεχνητή Νοημοσύνη, την πολιτική αλλά και σε φυσικά συστήματα, όπως η Βιολογία. Το 2015, ο Τζων Φορμπς Νας τιμήθηκε με το Βραβείο Άμπελ μαζί με τον Λούις Νίρενμπεργκ “για τις εντυπωσιακές και σημαίνουσες συνεισφορές στη θεωρία των μη-γραμμικών μερικών διαφορικών εξισώσεων και στις εφαρμογές τους στη γεωμετρική ανάλυση”. Ο Νας υπέφερε από σχιζοφρένεια από τα 31 του, την οποία ξεπέρασε μετά από τριάντα χρόνια. Ο Τζον Νας και η σύζυγός του Αλίσια σκοτώθηκαν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στις 23 Μαΐου του 2015, όταν το ταξί στο οποίο επέβαιναν προσέκρουσε σε προστατευτικό κιγκλίδωμα Ο Νας γεννήθηκε στις 13 Ιουνίου 1928 στο Μπλούφιλντ, της Δυτικής Βιρτζίνια. Ο πατέρας του, ήταν ηλεκτρολόγος μηχανικός για την Επιχείρηση Ηλεκτρικής Ενέργειας των Απαλλάχιων. Η μητέρα του, Μάργκαρετ Βιρτζίνια Μάρτιν, απλά γνωστή ως Βιρτζίνια, ήταν δασκάλα πριν ακόμη παντρευτεί. Και οι δυο γονείς του πρόσφεραν κάθε υποστήριξη στην εκπαίδευσή του, παρέχοντάς του εγκυκλοπαίδειες και επιτρέποντάς του να παρακολουθεί μαθήματα προχωρημένων μαθηματικών στο τοπικό κολέγιο, ενώ ήταν ακόμη μαθητής στο σχολείο. Η γιαγιά του Νας έπαιζε πιάνο στο σπίτι και ο ίδιος είχε μόνο καλές αναμνήσεις ακούγοντάς την, κατά τις επισκέψεις του στο σπίτι της. Αφού φοίτησε στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Κάρνεγκι (σημερινό Πανεπιστήμιο Κάρνεγκι Μέλον), όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του, το 1948 με πτυχίο και μεταπτυχιακό μαθηματικών, έλαβε υποτροφία στο πανεπιστήμιο Πρίνστον, όπου κυνήγησε την ακαδημαϊκή του καριέρα στα μαθηματικά. Ο πρώην καθηγητής του Πολυτεχνείου του Κάρνεγκι και επόπτης του Νας, Ρ. Τζ. Ντάφιν, έγραψε κάποτε συστατική επιστολή με μία μόνο πρόταση: Αυτός ο άνθρωπος είναι ιδιοφυΐα. Ο Νας έγινε αποδεκτός και από το Χάρβαρντ, αλλά ο πρόεδρος του τμήματος των Μαθηματικών στο Πρίνστον, Σόλομον Λέφσετζ, του πρόσφερε την υποτροφία Τζον. Σ. Κένεντι, που ήταν αρκετό για να θεωρήσει ο Νας ότι εκτιμούσαν την αξία του περισσότερο Στο Πρίνστον εργάστηκε πάνω στη Θεωρία της Εξισορρόπησης. Έλαβε το διδακτορικό του, το 1950 με μία διατριβή 28 σελίδων σχετικά με τα μη συνεργατικά παίγνια. Η θέση του, που γράφτηκε υπό την επίβλεψη του Άλμπερτ Γ. Τάκερ, περιείχε τον ορισμό και τις ιδιότητες, αυτού που αργότερα θα ονομαζόταν ισορροπία Νας. Το 1951, ο Νας πήγε στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (MIT), ως καθηγητής του τμήματος μαθηματικών. Εκεί γνώρισε την Αλίσια Λόπες – Χάρισον ντε Λαρδέ (γεν. 1/1/1933), φοιτήτρια φυσικής από το Ελ Σαλβαδόρ, την οποία παντρεύτηκε το Φεβρουάριο του 1957 σε μία καθολική τελετή αν και ήταν άθεος. Η σύζυγός του τον εισήγαγε σε ψυχιατρική κλινική το 1959, μετά από διάγνωση σχιζοφρένειας. Ο Νας έβλεπε οράματα, είχε παραισθήσεις, και κρίθηκε επικίνδυνος για τους γύρω του. Ο γιος τους, Τζον Τσαρλς Μάρτιν Νας, γεννήθηκε σύντομα, αλλά έμεινε αβάπτιστος για ένα ακόμη χρόνο, καθώς η Αλίσια ένοιωθε ότι ο σύζυγός της έπρεπε να μπορούσε να εκφέρει γνώμη για το όνομα. Ο Νας και η ντε Λαρδέ έλαβαν διαζύγιο το 1963 αν και μετά την τελευταία και οριστική φορά που ο Νας έλαβε εξιτήριο το 1970, συνέχισαν να συζούν. Παντρεύτηκαν και πάλι το 2001. Σε ηλικία 86 ετών έχασε τη ζωή του μαζί με τη σύζυγό του σε τροχαίο δυστύχημα στους δρόμους του Νιου Τζέρσεϊ, όπου για πολλά χρόνια ήταν μόνιμος κάτοικος.

#JohnForbesNash

Λιγότερα

Κ. Π. Καβάφης : Στου καφενείου την είσοδο -1915

 

ΤΗΣ ΨΕΡΙΜΟΥ. Σύνθεση Κώστας Τσιαντής

 

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. ΟΙ εκπαιδευτικές και ερευνητικές προσπάθειες των σύγχρονων Ελλήνων

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. ΟΙ εκπαιδευτικές και ερευνητικές προσπάθειες των σύγχρονων Ελλήνων 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης · Ο ΕΡΩΤΑΣ ΩΣ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΟ ΠΛΗΓΜΑ

 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

1 ώρ. 

·

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΩΣ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΟ ΠΛΗΓΜΑ

Αν έπρεπε να περιγράψω τον έρωτα με μία μόνο λέξη, δεν θα διάλεγα τη λέξη «ευτυχία», Ούτε τη λέξη «ένωση», Ούτε καν τη λέξη «αγάπη». Νομίζω θα επέλεγα τη λέξη «πλήγμα». Γιατί πριν γίνει παρηγοριά, πριν γίνει πατρίδα, πριν γίνει κοινός κόσμος, ο έρωτας είναι σχεδόν πάντοτε ένα πλήγμα του ναρκισσισμού μας.

Μια ρωγμή στο αυτάρεσκο οικοδόμημα του εαυτού. Μια ανατροπή της ψευδαίσθησης ότι είμαστε το κέντρο του κόσμου.

Πριν από τον έρωτα, οι άνθρωποι ζούμε συνήθως μέσα σε έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από τον εαυτό μας. Μετράνε κατά βάσιν οι επιθυμίες μας, οι ανάγκες μας, οι στόχοι μας και οι αγωνίες μας.

Ακόμη και όταν αγαπάμε, συχνά αγαπάμε ναρκισσιστικά. Αγαπάμε εκείνους που μας επιβεβαιώνουν, που μας θαυμάζουν, που μας κάνουν να αισθανόμαστε σημαντικοί, που ενισχύουν την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας ή την τόσο καταπληκτική "πάρτη" μας.

Και τσούπ ξαφνικά εμφανίζεται κάποιος και για πρώτη φορά συμβαίνει κάτι σκανδαλώδες. Υπάρχει κάτι σημαντικότερο από εμένα. Πλάκα κάνετε; Υπάρχει κάποιος που αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα από τις δικές μου προτεραιότητες. Κάποιος που διακόπτει τον μεγαλοπρεπή μου μονόλογο; Κάποιος που εισβάλλει στο κέντρο της ύπαρξής μου και μετακινεί τον θρόνο πάνω στον οποίο καθόταν μέχρι τώρα ο εαυτός μου.

Αυτό είναι το πρώτο πλήγμα. Ο άλλος παύει να είναι ακόμη ένας δορυφόρος και γίνεται αίφνης ήλιος. Και ξαφνικά η ζωή δεν οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από τις δικές μου ανάγκες. Ζόρικα πράγματα.

Ο χρόνος μας αλλάζει, οι προτεραιότητές μας αλλάζουν, οι σκέψεις μας αλλάζουν, ακόμη και η σιωπή μας αλλάζει. Γιατί τώρα υπάρχει κάποιος Άλλος που κατοικεί μέσα της. Και βέβαια, αυτό το γεγονός δεν είναι καθόλου αυτονόητο.

Ο σύγχρονος πολιτισμός - ή αν το πούμε με το όνομα του, ο Καπιταλισμός- μας εκπαιδεύει διαρκώς προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μας μαθαίνει να αυτοπραγματωνόμαστε, να εξελισσόμαστε, να επενδύουμε στον εαυτό μας, να συγκεντρώνουμε "εφόδια", να προστατεύουμε ακόμη και τα άκαμπτά όριά μας, να φροντίζουμε την εικόνα μας, να γινόμαστε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας, να "είμαστε ο εαυτός μας"!

Και βέβαια όλα αυτά έχουν τη σημασία τους. Υπάρχει όμως ένας κίνδυνος. Να καταλήξουμε να ζούμε μέσα σε έναν κόσμο όπου ο εαυτός γίνεται το μοναδικό αντικείμενο ενδιαφέροντος. Να γίνουμε ταυτόχρονα ο πρωταγωνιστής, ο σκηνοθέτης, ο θεατής και το κοινό στο σενάριο της ίδιας μας της ζωής.

Ο έρωτας έρχεται να διακόψει αυτή την αυτάρκεια. Μας υπενθυμίζει ότι η ζωή δεν εξαντλείται μέσα στα όρια του Εγώ. Ότι υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος του οποίου η ύπαρξη έχει αξία ανεξάρτητα από τη δική μας. Και αυτό είναι ένα σοκ.

Γιατί ο ναρκισσισμός δεν αφορά μόνο στην υπερβολική αγάπη προς τον εαυτό ή σ' αυτό το "τοξικό κάθαρμα" που πολλοί θεραπευόμενοι αναφέρουν στον θεραπευτή τους αναζητώντας ανακούφιση για τα όσα υπέστησαν στη σχέση τους. Ναρκισσισμός είναι η αδυναμία να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει κάτι εξίσου πραγματικά σημαντικό έξω από τον Εαυτό μας.

Ο έρωτας μας αναγκάζει να συναντήσουμε αυτή την πραγματικότητα. Να συναντήσουμε έναν άνθρωπο που δεν υπάρχει για να επιβεβαιώσει τις ανάγκες μας, που δεν είναι καθρέφτης μας, που δεν είναι προέκτασή μας, που δεν είναι δημιούργημά μας, αλλά μια αυτόνομη ύπαρξη. Ένας ολόκληρος Άλλος κόσμος.

Και τότε έρχεται το δεύτερο πλήγμα. Η ανακάλυψη ότι δεν μπορούμε να τον ελέγξουμε. Όσο βαθιά κι αν αγαπάμε, ο άλλος παραμένει -να πάρει η ευχή- θέλει να παραμείνει ελεύθερος. Δηλαδή, μπορεί να μείνει ή μπορεί να φύγει. Μπορεί να μας αγαπήσει αλλά μπορεί να σταματήσει να μας αγαπά. Μπορεί να μας πληγώσει ή μπορεί και να προσδοκούμε ότι θα μας σώσει.

Και αυτή η ελευθερία του άλλου είναι ταυτόχρονα η ομορφιά και η αγωνία του έρωτα. Η αξία και το κόστος τους αξεδιάλυτα μαζί. Γιατί ο ναρκισσισμός "αγαπά" ό,τι μπορεί να ελέγξει και ο έρωτας αγαπά αυτό που δεν μπορεί να κατέχει. Ο ναρκισσισμός θέλει βεβαιότητες, ενώ ο έρωτας απαιτεί εμπιστοσύνη. Ο ναρκισσισμός θέλει καθρέφτες, ενώ ο έρωτας μας φέρνει αντιμέτωπους με πρόσωπα.

Γι' αυτό και κάθε μεγάλη αγάπη είναι μια μικρή ταπείνωση. Ας σκεφτούμε μόνο την αγάπη προς τα παιδιά μας ως την μεγαλύτερη μορφή ταπεινότητας-γιατί αυτό είναι η γονεϊκότητα.

Ταπεινότητα όχι με την έννοια της υποταγής, αλλά με την έννοια της "αποκέντρωσης", της μετακίνησης από το «εγώ» προς το «εσύ», από την αυτάρκεια προς τη σχέση, από την αυτοαναφορικότητα και τον ακραίο υποκειμενισμό προς τη συνάντηση.

Ίσως γι' αυτό ο έρωτας υπήρξε πάντοτε, για αιώνες, μια τόσο βαθιά πνευματική εμπειρία. Όχι επειδή μας κάνει να αισθανόμαστε όμορφα, αλλά επειδή μας αποσπά από τη φυλακή του εαυτού μας. Μας αναγκάζει να αναγνωρίσουμε ότι ο κόσμος δεν τελειώνει στα όρια της δικής μας ύπαρξης. Ότι υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος που δεν είναι εργαλείο, ούτε μέσο, ούτε αντανάκλαση, αλλά μυστήριο.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι το βαθύτερο δώρο του έρωτα. Όχι ότι μας ολοκληρώνει, αλλά ότι μας βγάζει από το ψευτό-κέντρο του Εγώ. Ότι γκρεμίζει την ψευδαίσθηση της αυτάρκειας. Ότι μας διδάσκει πως η ζωή αρχίζει πραγματικά τη στιγμή που σταματάμε να το "παίζουμε" ως οι μόνοι πρωταγωνιστές της.

Γιατί ίσως ο έρωτας να είναι ακριβώς αυτό: η ευλογημένη πληγή που δέχεται ο ναρκισσισμός μας όταν ανακαλύπτουμε ότι υπάρχει κάποιος που αξίζει να αγαπηθεί όσο - ή και περισσότερο- από τον ίδιο μας τον εαυτό.

Λιγότερα

ΨΕΡΙΜΟΣ

Αντώνης Ανδρουλιδάκης · ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ ΝΑ Σ' ΑΓΑΠΩ ΚΑΙ ΝΑ ΕΙΜΑΙ ΘΥΜΩΜΕΝΟΣ;

 Αντώνης Ανδρουλιδάκης

12 ώρ. 

·

ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ ΝΑ Σ' ΑΓΑΠΩ ΚΑΙ ΝΑ ΕΙΜΑΙ ΘΥΜΩΜΕΝΟΣ;

Η αγάπη μετά την εξιδανίκευση

Σε κάθε σημαντική σχέση εμφανίζεται εκείνη η άβολη στιγμ'η που σπάνια περιγράφεται στα ποιήματα και σχεδόν ποτέ στις ερωτικές ταινίες. Είναι η στιγμή που ο άλλος παύει να είναι τέλειος ή -πιο προσωπικά- η στιγμή με κατεβάζει από το βάθρο μου.

Η στιγμή που αρχίζουμε να βλέπουμε όχι τον άνθρωπο που φανταστήκαμε, αλλά τον άνθρωπο που πραγματικά είναι. Τις αδυναμίες του, τις αντιφάσεις του, τις μικρότητές του, τους φόβους του, τα τραύματά του, τα σκοτεινά του υπόγεια και τις...μαλακίες του.

Είναι οι στιγμές που δεν στέκεται στο ύψος όσων περιμέναμε. Οι στιγμές που μας απογοητεύει, που μας πληγώνει. Και τότε εμφανίζεται ένα σπουδαίο ερώτημα: Τι συμβαίνει στην αγάπη όταν τελειώνει η εξιδανίκευση;

Τι κρίμα που οι περισσότεροι άνθρωποι "εκπαιδεύονται" να πιστεύουν ότι ο θυμός και η αγάπη είναι αντίθετα συναισθήματα.

Ότι αν αγαπώ πραγματικά κάποιον δεν θα έπρεπε να θυμώνω μαζί του. Κι αν θυμώνω πολύ, ίσως αυτό να σημαίνει ότι η αγάπη έχει χαθεί.

Όμως η πραγματική ζωή είναι πολύ πιο περίπλοκη. Ο θυμός δεν είναι το αντίθετο της αγάπης. Το αντίθετο της αγάπης είναι η αδιαφορία. Και βέβαια, ο θυμός γεννιέται συχνά ακριβώς επειδή ο άλλος έχει σημασία, επειδή μας επηρεάζει, επειδή η παρουσία του μετρά, επειδή οι πράξεις του έχουν τη δύναμη να μας αγγίξουν, να μας πληγώσουν, να μας μετακινήσουν.

"Κανονικά" δεν θυμώνουμε έτσι με έναν άγνωστο, μ' ένα περαστικό, δεν θυμώνουμε έτσι με τον σερβιτόρο-εκτός κι αν το τραύμα μας μας ωθεί συνέχεια στη θέση ενός τσαμπουκαλεμένου έφηβου που διαμαρτύρεται προκλητικά γιατί δεν τον αγαπούν.

Όπως και να έχει θυμώνουμε πολύ με αυτούς που κατοικούν μέσα μας, μ' αυτούς που έχουν γίνει μέρος της ιστορίας μας, μ' αυτούς που έχουν αποκτήσει τη δύναμη να μας επηρεάζουν βαθιά.

Η αλήθεια είναι πως κάτω από τον θυμό κρύβεται συχνά μια πληγωμένη μορφή αγάπης. Μια ανάγκη που δεν συναντήθηκε, μια προσδοκία που διαψεύστηκε, μια απογοήτευση, μια απώλεια που δεν πενθήθηκε όπως της άξιζε.

Κάτω από τον θυμό κρύβεται ένα ανείπωτο: «Σε χρειαζόμουν.», «Με πλήγωσες.», «Περίμενα κάτι άλλο από εσένα.»

Και το πρόβλημα δεν είναι ο θυμός. Το πρόβλημα αρχίζει όταν δεν μπορούμε να αντέξουμε την ταυτόχρονη ύπαρξη αγάπης και θυμού. Όταν νιώθουμε ότι πρέπει να διαλέξουμε. Ή αγαπώ ή θυμώνω. Ή είσαι καλός ή κακός. Ή είσαι άγγελος ή τέρας. Και τότε αρχίζει ο διχασμός. Είτε εξιδανικεύουμε τον άλλον αρνούμενοι κάθε απογοήτευση. Είτε τον δαιμονοποιούμε για να προστατευτούμε από την "απειλητική" αγάπη που συνεχίζουμε να νιώθουμε.

Όμως και στις δύο περιπτώσεις χάνουμε την πραγματικότητα. Γιατί η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η Melanie Klein υπήρξε από τους πρώτους ανθρώπους που κατανόησαν βαθιά αυτή την αλήθεια, υποστηρίζοντας ότι η ψυχική ωρίμανση αρχίζει όταν το παιδί ανακαλύπτει ότι τόσο η «καλή μητέρα» όσο και η «κακή μητέρα» είναι το ίδιο πρόσωπο. Ότι ο άνθρωπος που το αγαπά είναι ταυτόχρονα και ο άνθρωπος που το ματαιώνει.

Ότι η πηγή της χαράς και η πηγή της απογοήτευσης δεν είναι δύο διαφορετικοί άνθρωποι. Είναι ένας.

Και προφανώς, αυτό που ισχύει για το παιδί ισχύει και για τον ενήλικα. Η ωριμότητα αρχίζει όταν μπορούμε να αντέξουμε ότι το πρόσωπο που αγαπάμε δεν είναι ούτε τέλειο ούτε αποκρουστικό, ούτε απόλυτα καλό ούτε απόλυτα κακό, αλλά απλά ανθρώπινο.

Κοντά σε αυτή την ιδέα κινήθηκε αργότερα και ο D. Winnicott, που πίστευε ότι η ωριμότητα μιας σχέσης εξαρτάται από την ικανότητα του άλλου να «επιβιώνει» από την επιθετικότητά μας.

Δηλαδή, να μπορούμε να θυμώνουμε, να απογοητευόμαστε, να βιώνουμε ακόμη και στιγμές έντονης εχθρότητας, χωρίς να χρειάζεται να καταστρέψουμε τον δεσμό, χωρίς να χρειάζεται να διαγράψουμε την αγάπη, χωρίς να χρειάζεται να εξαφανίσουμε τον άνθρωπο.

Τότε είναι που η αγάπη ωριμάζει. Όχι όταν εξαφανίζεται ο θυμός, αλλά όταν σταματάει ο διχασμός. Όταν μπορούμε να κρατήσουμε μέσα μας δύο φαινομενικά αντιφατικές αλήθειες. Και ότι αγαπώ και Και ότι θυμώνω. Και ότι εκτιμώ και ότι απογοητεύομαι. Και ότι θαυμάζω και ότι βλέπω καθαρά τις αδυναμίες. Ίσως μάλιστα αυτή να είναι η μεγαλειώδης στιγμή που που τελειώνει ο έρωτας της φαντασίας και αρχίζει η αγάπη του πραγματικού ανθρώπου.

Γιατί ενώ η εξιδανίκευση αγαπά ένα είδωλο, η αγάπη αγαπά ένα πρόσωπο. Η εξιδανίκευση αγαπά αυτό που θα ήθελε να υπάρχει, ενώ η αγάπη αγαπά αυτό που όντως υπάρχει. Με τις πληγές του, με τις ελλείψεις του, με τις αντιφάσεις του, με τις στιγμές μεγαλείου και τις στιγμές μικρότητας, με το φως και τη σκιά του.

Και ίσως εδώ να βρίσκεται η βαθύτερη μετάβαση κάθε μεγάλης σχέσης. Η μετάβαση από τον φαντασιακό στον πραγματικό Άλλο.

Από τον άνθρωπο που δημιουργήσαμε μέσα στο μυαλό μας στον άνθρωπο που στέκεται απέναντί μας.

Και τότε συμβαίνει το παράδοξο της Αγάπης. Της αγάπης που βαθαίνει, που παύει να στηρίζεται στην τελειότητα και αρχίζει να πατά γερά στην ανθρώπινη αλήθεια.

Συνεπώς μπορεί να πει κανείς πως η πιο ώριμη μορφή έρωτα α είναι εκείνη όπου δύο άνθρωποι μπορούν να πουν ο ένας στον άλλον: «Αυτή τη στιγμή είμαι θυμωμένος μαζί σου. Και όμως εξακολουθώ να σε βλέπω. Εξακολουθώ να αναγνωρίζω ποιος είσαι για μένα. Εξακολουθώ να επιλέγω να μείνω μέσα στη σχέση μαζί σου.»

Γιατί εκεί αρχίζει η αγάπη μετά την εξιδανίκευση, εκεί αρχίζει η αγάπη του πραγματικού ανθρώπου, που είναι "φτιαγμένος από σκατά και αίμα" όπως ορίζει ο μεγάλος μας ερωτευμένος Αλέκος Παναγούλης. Και εκεί ακριβώς αρχίζει η αγάπη που μπορεί πραγματικά να αντέξει στον χρόνο.

Λιγότερα