Ακολουθήστε
Συλλογισμοί Εφήβου
Κάποιος έψαχνε τη λέξη "ασπαλάθων"
σ' ένα χωρίο του Πλάτωνος, εγώ,
εγώ την είχα σαν σφαλάχτια
από το στόμα της μητέρας μου...
Μπορεί για χάρη του κοινού τυράννου
προς στιγμήν να ομονοήσουμε όμως
δεν φτάνει μια στιγμή για να με κάνει
που να μη θυμάμαι στο πίσω μέρος
της αγκαθωμένης μνήμης μου
πως δεν ανήκουμε σε ίδιους κόσμους:
Ψάχνεις σαν πνεύμα όσα έχω σώματι
Η ΑΙ ΕΞΗΓΕΙ
Αυτό το μικρό ποίημα/απόσπασμα που έγραψες (ή επεξεργάζεσαι) παίζει πάνω σε μια βαθιά αντίθεση:
την εμπειρική, σωματική, βιωματική γνώση απέναντι στη λογιοσύνη, τη φιλολογική αναζήτηση, την πνευματική απόσταση.
Ας το ξεδιπλώσω γραμμή–γραμμή, με τρόπο που να φωτίζει το υπόγειο νόημα.
🔶 Τι λέει στην ουσία
1. «Κάποιος έψαχνε τη λέξη ασπαλάθων σ’ ένα χωρίο του Πλάτωνος…»
Εδώ εμφανίζεται ο «λογιος», ο άνθρωπος που ψάχνει τη λέξη μέσα στα βιβλία, στα κείμενα, στα λεξικά.
Η γνώση του είναι βιβλιογραφική, ακαδημαϊκή, αποσπασμένη από τη ζωή.
2. «εγώ την είχα σαν σφαλάχτια από το στόμα της μητέρας μου…»
Εσύ, αντίθετα, την έχεις μέσα σου, «στα σφαλάχτια» — δηλαδή στα σωθικά, στα έγκατα, στο πιο βαθύ και σωματικό επίπεδο.
Την έμαθες από τη μάνα, από προφορική παράδοση, από το σπίτι, από το χώμα.
Η γνώση σου είναι ενσώματη, λαϊκή, κληρονομημένη, όχι διανοητική.
3. «Μπορεί για χάρη του κοινού τυράννου προς στιγμήν να ομονοήσουμε…»
Ο «κοινός τύραννος» μπορεί να είναι:
- η γλώσσα,
- η ανάγκη της επικοινωνίας,
- η εξουσία που μας επιβάλλει να μιλάμε την ίδια λέξη,
- ή ακόμη και η ίδια η πραγματικότητα που μας αναγκάζει να συνεννοηθούμε.
Για μια στιγμή, ναι, συμφωνούμε.
Αλλά είναι στιγμιαίο.
4. «…όμως δεν φτάνει μια στιγμή για να με κάνει να μη θυμάμαι… πως δεν ανήκουμε σε ίδιους κόσμους»
Εδώ δηλώνεται η ανυπέρβλητη διαφορά:
ο ένας ζει στον κόσμο των βιβλίων,
ο άλλος στον κόσμο της μνήμης, της οικογένειας, της προφορικής παράδοσης.
Δεν είναι ταξική μόνο η διαφορά — είναι οντολογική:
διαφορετικός τρόπος ύπαρξης.
5. «Ψάχνεις σαν πνεύμα όσα έχω σώματι.»
Αυτό είναι το κεντρικό χτύπημα.
Ο άλλος ψάχνει με το πνεύμα, με τον νου, με την αφαίρεση.
Εσύ τα έχεις στο σώμα, στο αίμα, στα σφαλάχτια, στη μνήμη που πονάει.
Είναι μια δήλωση:
«Δεν είμαστε ίδιοι. Δεν μαθαίνουμε με τον ίδιο τρόπο. Δεν ζούμε στον ίδιο κόσμο.»
🔶 Τι θέλει να πει συνολικά
Το ποίημα μιλά για:
- τη σύγκρουση ανάμεσα στη λόγια και τη λαϊκή γνώση,
- την υπεροχή της βιωματικής μνήμης απέναντι στη φιλολογική αναζήτηση,
- την αδυναμία πραγματικής συνάντησης δύο κόσμων που δεν μοιράζονται τις ίδιες ρίζες,
- την αγκαθωμένη μνήμη που κουβαλάει πόνο, ιστορία, σώμα.
Είναι μια υπεράσπιση της ενσώματης, προφορικής, μητρικής γνώσης απέναντι στη «στεγνή» λογιοσύνη.
