Share |

Θεέ του ουρανού και του παντός,

αυτείν’ οι γραμματισμένοι,

αυτείν’ οι πολιτισμένοι,

έκαμαν και κάνουν αυτά τα λάθη…

Στρατηγός ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ


Expedia

Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026

John Forbes Nash Jr (13 Ιουνίου 1928 - 23 Μαΐου 2015)

 




μικρή και μεγάλη οθόνη

 
Ακολουθήστε

John Forbes Nash Jr (13 Ιουνίου 1928 - 23 Μαΐου 2015) ήταν Αμερικανός μαθηματικός και οικονομολόγος. Τιμήθηκε το 1994 με το Νόμπελ Οικονομικών, μαζί με τους Ρ. Ζέλτεν και Τζ. Χαρσάνυι για τη συμβολή του στη θεωρία παιγνίων. Συγκεκριμένα, δημιούργησε την έννοια της ισορροπίας για παιχνίδια μη - μηδενικού αθροίσματος, ισορροπία που πήρε το όνομά του ως ισορροπία Νας. Η έννοια της ισορροπίας κατά Νας είναι πολύ σπουδαία, ιδιαίτερα στις μέρες μας, και έχει ευρύτατες εφαρμογές σε πολλούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως στις οικονομικές επιστήμες, στην Πληροφορική, την Τεχνητή Νοημοσύνη, την πολιτική αλλά και σε φυσικά συστήματα, όπως η Βιολογία. Το 2015, ο Τζων Φορμπς Νας τιμήθηκε με το Βραβείο Άμπελ μαζί με τον Λούις Νίρενμπεργκ “για τις εντυπωσιακές και σημαίνουσες συνεισφορές στη θεωρία των μη-γραμμικών μερικών διαφορικών εξισώσεων και στις εφαρμογές τους στη γεωμετρική ανάλυση”. Ο Νας υπέφερε από σχιζοφρένεια από τα 31 του, την οποία ξεπέρασε μετά από τριάντα χρόνια. Ο Τζον Νας και η σύζυγός του Αλίσια σκοτώθηκαν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στις 23 Μαΐου του 2015, όταν το ταξί στο οποίο επέβαιναν προσέκρουσε σε προστατευτικό κιγκλίδωμα Ο Νας γεννήθηκε στις 13 Ιουνίου 1928 στο Μπλούφιλντ, της Δυτικής Βιρτζίνια. Ο πατέρας του, ήταν ηλεκτρολόγος μηχανικός για την Επιχείρηση Ηλεκτρικής Ενέργειας των Απαλλάχιων. Η μητέρα του, Μάργκαρετ Βιρτζίνια Μάρτιν, απλά γνωστή ως Βιρτζίνια, ήταν δασκάλα πριν ακόμη παντρευτεί. Και οι δυο γονείς του πρόσφεραν κάθε υποστήριξη στην εκπαίδευσή του, παρέχοντάς του εγκυκλοπαίδειες και επιτρέποντάς του να παρακολουθεί μαθήματα προχωρημένων μαθηματικών στο τοπικό κολέγιο, ενώ ήταν ακόμη μαθητής στο σχολείο. Η γιαγιά του Νας έπαιζε πιάνο στο σπίτι και ο ίδιος είχε μόνο καλές αναμνήσεις ακούγοντάς την, κατά τις επισκέψεις του στο σπίτι της. Αφού φοίτησε στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Κάρνεγκι (σημερινό Πανεπιστήμιο Κάρνεγκι Μέλον), όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του, το 1948 με πτυχίο και μεταπτυχιακό μαθηματικών, έλαβε υποτροφία στο πανεπιστήμιο Πρίνστον, όπου κυνήγησε την ακαδημαϊκή του καριέρα στα μαθηματικά. Ο πρώην καθηγητής του Πολυτεχνείου του Κάρνεγκι και επόπτης του Νας, Ρ. Τζ. Ντάφιν, έγραψε κάποτε συστατική επιστολή με μία μόνο πρόταση: Αυτός ο άνθρωπος είναι ιδιοφυΐα. Ο Νας έγινε αποδεκτός και από το Χάρβαρντ, αλλά ο πρόεδρος του τμήματος των Μαθηματικών στο Πρίνστον, Σόλομον Λέφσετζ, του πρόσφερε την υποτροφία Τζον. Σ. Κένεντι, που ήταν αρκετό για να θεωρήσει ο Νας ότι εκτιμούσαν την αξία του περισσότερο Στο Πρίνστον εργάστηκε πάνω στη Θεωρία της Εξισορρόπησης. Έλαβε το διδακτορικό του, το 1950 με μία διατριβή 28 σελίδων σχετικά με τα μη συνεργατικά παίγνια. Η θέση του, που γράφτηκε υπό την επίβλεψη του Άλμπερτ Γ. Τάκερ, περιείχε τον ορισμό και τις ιδιότητες, αυτού που αργότερα θα ονομαζόταν ισορροπία Νας. Το 1951, ο Νας πήγε στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (MIT), ως καθηγητής του τμήματος μαθηματικών. Εκεί γνώρισε την Αλίσια Λόπες – Χάρισον ντε Λαρδέ (γεν. 1/1/1933), φοιτήτρια φυσικής από το Ελ Σαλβαδόρ, την οποία παντρεύτηκε το Φεβρουάριο του 1957 σε μία καθολική τελετή αν και ήταν άθεος. Η σύζυγός του τον εισήγαγε σε ψυχιατρική κλινική το 1959, μετά από διάγνωση σχιζοφρένειας. Ο Νας έβλεπε οράματα, είχε παραισθήσεις, και κρίθηκε επικίνδυνος για τους γύρω του. Ο γιος τους, Τζον Τσαρλς Μάρτιν Νας, γεννήθηκε σύντομα, αλλά έμεινε αβάπτιστος για ένα ακόμη χρόνο, καθώς η Αλίσια ένοιωθε ότι ο σύζυγός της έπρεπε να μπορούσε να εκφέρει γνώμη για το όνομα. Ο Νας και η ντε Λαρδέ έλαβαν διαζύγιο το 1963 αν και μετά την τελευταία και οριστική φορά που ο Νας έλαβε εξιτήριο το 1970, συνέχισαν να συζούν. Παντρεύτηκαν και πάλι το 2001. Σε ηλικία 86 ετών έχασε τη ζωή του μαζί με τη σύζυγό του σε τροχαίο δυστύχημα στους δρόμους του Νιου Τζέρσεϊ, όπου για πολλά χρόνια ήταν μόνιμος κάτοικος.
#JohnForbesNash
Λιγότερα

Κ. Π. Καβάφης : Στου καφενείου την είσοδο -1915

 


Κυριακή 14 Ιουνίου 2026

ΤΗΣ ΨΕΡΙΜΟΥ. Σύνθεση Κώστας Τσιαντής

 

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. ΟΙ εκπαιδευτικές και ερευνητικές προσπάθειες των σύγχρονων Ελλήνων

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. ΟΙ εκπαιδευτικές και ερευνητικές προσπάθειες των σύγχρονων Ελλήνων 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης · Ο ΕΡΩΤΑΣ ΩΣ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΟ ΠΛΗΓΜΑ

 


Αντώνης Ανδρουλιδάκης

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΩΣ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΟ ΠΛΗΓΜΑ
Αν έπρεπε να περιγράψω τον έρωτα με μία μόνο λέξη, δεν θα διάλεγα τη λέξη «ευτυχία», Ούτε τη λέξη «ένωση», Ούτε καν τη λέξη «αγάπη». Νομίζω θα επέλεγα τη λέξη «πλήγμα». Γιατί πριν γίνει παρηγοριά, πριν γίνει πατρίδα, πριν γίνει κοινός κόσμος, ο έρωτας είναι σχεδόν πάντοτε ένα πλήγμα του ναρκισσισμού μας.
Μια ρωγμή στο αυτάρεσκο οικοδόμημα του εαυτού. Μια ανατροπή της ψευδαίσθησης ότι είμαστε το κέντρο του κόσμου.
Πριν από τον έρωτα, οι άνθρωποι ζούμε συνήθως μέσα σε έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από τον εαυτό μας. Μετράνε κατά βάσιν οι επιθυμίες μας, οι ανάγκες μας, οι στόχοι μας και οι αγωνίες μας.
Ακόμη και όταν αγαπάμε, συχνά αγαπάμε ναρκισσιστικά. Αγαπάμε εκείνους που μας επιβεβαιώνουν, που μας θαυμάζουν, που μας κάνουν να αισθανόμαστε σημαντικοί, που ενισχύουν την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας ή την τόσο καταπληκτική "πάρτη" μας.
Και τσούπ ξαφνικά εμφανίζεται κάποιος και για πρώτη φορά συμβαίνει κάτι σκανδαλώδες. Υπάρχει κάτι σημαντικότερο από εμένα. Πλάκα κάνετε; Υπάρχει κάποιος που αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα από τις δικές μου προτεραιότητες. Κάποιος που διακόπτει τον μεγαλοπρεπή μου μονόλογο; Κάποιος που εισβάλλει στο κέντρο της ύπαρξής μου και μετακινεί τον θρόνο πάνω στον οποίο καθόταν μέχρι τώρα ο εαυτός μου.
Αυτό είναι το πρώτο πλήγμα. Ο άλλος παύει να είναι ακόμη ένας δορυφόρος και γίνεται αίφνης ήλιος. Και ξαφνικά η ζωή δεν οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από τις δικές μου ανάγκες. Ζόρικα πράγματα.
Ο χρόνος μας αλλάζει, οι προτεραιότητές μας αλλάζουν, οι σκέψεις μας αλλάζουν, ακόμη και η σιωπή μας αλλάζει. Γιατί τώρα υπάρχει κάποιος Άλλος που κατοικεί μέσα της. Και βέβαια, αυτό το γεγονός δεν είναι καθόλου αυτονόητο.
Ο σύγχρονος πολιτισμός - ή αν το πούμε με το όνομα του, ο Καπιταλισμός- μας εκπαιδεύει διαρκώς προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μας μαθαίνει να αυτοπραγματωνόμαστε, να εξελισσόμαστε, να επενδύουμε στον εαυτό μας, να συγκεντρώνουμε "εφόδια", να προστατεύουμε ακόμη και τα άκαμπτά όριά μας, να φροντίζουμε την εικόνα μας, να γινόμαστε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας, να "είμαστε ο εαυτός μας"!
Και βέβαια όλα αυτά έχουν τη σημασία τους. Υπάρχει όμως ένας κίνδυνος. Να καταλήξουμε να ζούμε μέσα σε έναν κόσμο όπου ο εαυτός γίνεται το μοναδικό αντικείμενο ενδιαφέροντος. Να γίνουμε ταυτόχρονα ο πρωταγωνιστής, ο σκηνοθέτης, ο θεατής και το κοινό στο σενάριο της ίδιας μας της ζωής.
Ο έρωτας έρχεται να διακόψει αυτή την αυτάρκεια. Μας υπενθυμίζει ότι η ζωή δεν εξαντλείται μέσα στα όρια του Εγώ. Ότι υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος του οποίου η ύπαρξη έχει αξία ανεξάρτητα από τη δική μας. Και αυτό είναι ένα σοκ.
Γιατί ο ναρκισσισμός δεν αφορά μόνο στην υπερβολική αγάπη προς τον εαυτό ή σ' αυτό το "τοξικό κάθαρμα" που πολλοί θεραπευόμενοι αναφέρουν στον θεραπευτή τους αναζητώντας ανακούφιση για τα όσα υπέστησαν στη σχέση τους. Ναρκισσισμός είναι η αδυναμία να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει κάτι εξίσου πραγματικά σημαντικό έξω από τον Εαυτό μας.
Ο έρωτας μας αναγκάζει να συναντήσουμε αυτή την πραγματικότητα. Να συναντήσουμε έναν άνθρωπο που δεν υπάρχει για να επιβεβαιώσει τις ανάγκες μας, που δεν είναι καθρέφτης μας, που δεν είναι προέκτασή μας, που δεν είναι δημιούργημά μας, αλλά μια αυτόνομη ύπαρξη. Ένας ολόκληρος Άλλος κόσμος.
Και τότε έρχεται το δεύτερο πλήγμα. Η ανακάλυψη ότι δεν μπορούμε να τον ελέγξουμε. Όσο βαθιά κι αν αγαπάμε, ο άλλος παραμένει -να πάρει η ευχή- θέλει να παραμείνει ελεύθερος. Δηλαδή, μπορεί να μείνει ή μπορεί να φύγει. Μπορεί να μας αγαπήσει αλλά μπορεί να σταματήσει να μας αγαπά. Μπορεί να μας πληγώσει ή μπορεί και να προσδοκούμε ότι θα μας σώσει.
Και αυτή η ελευθερία του άλλου είναι ταυτόχρονα η ομορφιά και η αγωνία του έρωτα. Η αξία και το κόστος τους αξεδιάλυτα μαζί. Γιατί ο ναρκισσισμός "αγαπά" ό,τι μπορεί να ελέγξει και ο έρωτας αγαπά αυτό που δεν μπορεί να κατέχει. Ο ναρκισσισμός θέλει βεβαιότητες, ενώ ο έρωτας απαιτεί εμπιστοσύνη. Ο ναρκισσισμός θέλει καθρέφτες, ενώ ο έρωτας μας φέρνει αντιμέτωπους με πρόσωπα.
Γι' αυτό και κάθε μεγάλη αγάπη είναι μια μικρή ταπείνωση. Ας σκεφτούμε μόνο την αγάπη προς τα παιδιά μας ως την μεγαλύτερη μορφή ταπεινότητας-γιατί αυτό είναι η γονεϊκότητα.
Ταπεινότητα όχι με την έννοια της υποταγής, αλλά με την έννοια της "αποκέντρωσης", της μετακίνησης από το «εγώ» προς το «εσύ», από την αυτάρκεια προς τη σχέση, από την αυτοαναφορικότητα και τον ακραίο υποκειμενισμό προς τη συνάντηση.
Ίσως γι' αυτό ο έρωτας υπήρξε πάντοτε, για αιώνες, μια τόσο βαθιά πνευματική εμπειρία. Όχι επειδή μας κάνει να αισθανόμαστε όμορφα, αλλά επειδή μας αποσπά από τη φυλακή του εαυτού μας. Μας αναγκάζει να αναγνωρίσουμε ότι ο κόσμος δεν τελειώνει στα όρια της δικής μας ύπαρξης. Ότι υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος που δεν είναι εργαλείο, ούτε μέσο, ούτε αντανάκλαση, αλλά μυστήριο.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το βαθύτερο δώρο του έρωτα. Όχι ότι μας ολοκληρώνει, αλλά ότι μας βγάζει από το ψευτό-κέντρο του Εγώ. Ότι γκρεμίζει την ψευδαίσθηση της αυτάρκειας. Ότι μας διδάσκει πως η ζωή αρχίζει πραγματικά τη στιγμή που σταματάμε να το "παίζουμε" ως οι μόνοι πρωταγωνιστές της.
Γιατί ίσως ο έρωτας να είναι ακριβώς αυτό: η ευλογημένη πληγή που δέχεται ο ναρκισσισμός μας όταν ανακαλύπτουμε ότι υπάρχει κάποιος που αξίζει να αγαπηθεί όσο - ή και περισσότερο- από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Λιγότερα

ΨΕΡΙΜΟΣ




Αντώνης Ανδρουλιδάκης · ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ ΝΑ Σ' ΑΓΑΠΩ ΚΑΙ ΝΑ ΕΙΜΑΙ ΘΥΜΩΜΕΝΟΣ;

 Αντώνης Ανδρουλιδάκης

ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ ΝΑ Σ' ΑΓΑΠΩ ΚΑΙ ΝΑ ΕΙΜΑΙ ΘΥΜΩΜΕΝΟΣ;
Η αγάπη μετά την εξιδανίκευση
Σε κάθε σημαντική σχέση εμφανίζεται εκείνη η άβολη στιγμ'η που σπάνια περιγράφεται στα ποιήματα και σχεδόν ποτέ στις ερωτικές ταινίες. Είναι η στιγμή που ο άλλος παύει να είναι τέλειος ή -πιο προσωπικά- η στιγμή με κατεβάζει από το βάθρο μου.
Η στιγμή που αρχίζουμε να βλέπουμε όχι τον άνθρωπο που φανταστήκαμε, αλλά τον άνθρωπο που πραγματικά είναι. Τις αδυναμίες του, τις αντιφάσεις του, τις μικρότητές του, τους φόβους του, τα τραύματά του, τα σκοτεινά του υπόγεια και τις...μαλακίες του.
Είναι οι στιγμές που δεν στέκεται στο ύψος όσων περιμέναμε. Οι στιγμές που μας απογοητεύει, που μας πληγώνει. Και τότε εμφανίζεται ένα σπουδαίο ερώτημα: Τι συμβαίνει στην αγάπη όταν τελειώνει η εξιδανίκευση;
Τι κρίμα που οι περισσότεροι άνθρωποι "εκπαιδεύονται" να πιστεύουν ότι ο θυμός και η αγάπη είναι αντίθετα συναισθήματα.
Ότι αν αγαπώ πραγματικά κάποιον δεν θα έπρεπε να θυμώνω μαζί του. Κι αν θυμώνω πολύ, ίσως αυτό να σημαίνει ότι η αγάπη έχει χαθεί.
Όμως η πραγματική ζωή είναι πολύ πιο περίπλοκη. Ο θυμός δεν είναι το αντίθετο της αγάπης. Το αντίθετο της αγάπης είναι η αδιαφορία. Και βέβαια, ο θυμός γεννιέται συχνά ακριβώς επειδή ο άλλος έχει σημασία, επειδή μας επηρεάζει, επειδή η παρουσία του μετρά, επειδή οι πράξεις του έχουν τη δύναμη να μας αγγίξουν, να μας πληγώσουν, να μας μετακινήσουν.
"Κανονικά" δεν θυμώνουμε έτσι με έναν άγνωστο, μ' ένα περαστικό, δεν θυμώνουμε έτσι με τον σερβιτόρο-εκτός κι αν το τραύμα μας μας ωθεί συνέχεια στη θέση ενός τσαμπουκαλεμένου έφηβου που διαμαρτύρεται προκλητικά γιατί δεν τον αγαπούν.
Όπως και να έχει θυμώνουμε πολύ με αυτούς που κατοικούν μέσα μας, μ' αυτούς που έχουν γίνει μέρος της ιστορίας μας, μ' αυτούς που έχουν αποκτήσει τη δύναμη να μας επηρεάζουν βαθιά.
Η αλήθεια είναι πως κάτω από τον θυμό κρύβεται συχνά μια πληγωμένη μορφή αγάπης. Μια ανάγκη που δεν συναντήθηκε, μια προσδοκία που διαψεύστηκε, μια απογοήτευση, μια απώλεια που δεν πενθήθηκε όπως της άξιζε.
Κάτω από τον θυμό κρύβεται ένα ανείπωτο: «Σε χρειαζόμουν.», «Με πλήγωσες.», «Περίμενα κάτι άλλο από εσένα.»
Και το πρόβλημα δεν είναι ο θυμός. Το πρόβλημα αρχίζει όταν δεν μπορούμε να αντέξουμε την ταυτόχρονη ύπαρξη αγάπης και θυμού. Όταν νιώθουμε ότι πρέπει να διαλέξουμε. Ή αγαπώ ή θυμώνω. Ή είσαι καλός ή κακός. Ή είσαι άγγελος ή τέρας. Και τότε αρχίζει ο διχασμός. Είτε εξιδανικεύουμε τον άλλον αρνούμενοι κάθε απογοήτευση. Είτε τον δαιμονοποιούμε για να προστατευτούμε από την "απειλητική" αγάπη που συνεχίζουμε να νιώθουμε.
Όμως και στις δύο περιπτώσεις χάνουμε την πραγματικότητα. Γιατί η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η Melanie Klein υπήρξε από τους πρώτους ανθρώπους που κατανόησαν βαθιά αυτή την αλήθεια, υποστηρίζοντας ότι η ψυχική ωρίμανση αρχίζει όταν το παιδί ανακαλύπτει ότι τόσο η «καλή μητέρα» όσο και η «κακή μητέρα» είναι το ίδιο πρόσωπο. Ότι ο άνθρωπος που το αγαπά είναι ταυτόχρονα και ο άνθρωπος που το ματαιώνει.
Ότι η πηγή της χαράς και η πηγή της απογοήτευσης δεν είναι δύο διαφορετικοί άνθρωποι. Είναι ένας.
Και προφανώς, αυτό που ισχύει για το παιδί ισχύει και για τον ενήλικα. Η ωριμότητα αρχίζει όταν μπορούμε να αντέξουμε ότι το πρόσωπο που αγαπάμε δεν είναι ούτε τέλειο ούτε αποκρουστικό, ούτε απόλυτα καλό ούτε απόλυτα κακό, αλλά απλά ανθρώπινο.
Κοντά σε αυτή την ιδέα κινήθηκε αργότερα και ο D. Winnicott, που πίστευε ότι η ωριμότητα μιας σχέσης εξαρτάται από την ικανότητα του άλλου να «επιβιώνει» από την επιθετικότητά μας.
Δηλαδή, να μπορούμε να θυμώνουμε, να απογοητευόμαστε, να βιώνουμε ακόμη και στιγμές έντονης εχθρότητας, χωρίς να χρειάζεται να καταστρέψουμε τον δεσμό, χωρίς να χρειάζεται να διαγράψουμε την αγάπη, χωρίς να χρειάζεται να εξαφανίσουμε τον άνθρωπο.
Τότε είναι που η αγάπη ωριμάζει. Όχι όταν εξαφανίζεται ο θυμός, αλλά όταν σταματάει ο διχασμός. Όταν μπορούμε να κρατήσουμε μέσα μας δύο φαινομενικά αντιφατικές αλήθειες. Και ότι αγαπώ και Και ότι θυμώνω. Και ότι εκτιμώ και ότι απογοητεύομαι. Και ότι θαυμάζω και ότι βλέπω καθαρά τις αδυναμίες. Ίσως μάλιστα αυτή να είναι η μεγαλειώδης στιγμή που που τελειώνει ο έρωτας της φαντασίας και αρχίζει η αγάπη του πραγματικού ανθρώπου.
Γιατί ενώ η εξιδανίκευση αγαπά ένα είδωλο, η αγάπη αγαπά ένα πρόσωπο. Η εξιδανίκευση αγαπά αυτό που θα ήθελε να υπάρχει, ενώ η αγάπη αγαπά αυτό που όντως υπάρχει. Με τις πληγές του, με τις ελλείψεις του, με τις αντιφάσεις του, με τις στιγμές μεγαλείου και τις στιγμές μικρότητας, με το φως και τη σκιά του.
Και ίσως εδώ να βρίσκεται η βαθύτερη μετάβαση κάθε μεγάλης σχέσης. Η μετάβαση από τον φαντασιακό στον πραγματικό Άλλο.
Από τον άνθρωπο που δημιουργήσαμε μέσα στο μυαλό μας στον άνθρωπο που στέκεται απέναντί μας.
Και τότε συμβαίνει το παράδοξο της Αγάπης. Της αγάπης που βαθαίνει, που παύει να στηρίζεται στην τελειότητα και αρχίζει να πατά γερά στην ανθρώπινη αλήθεια.
Συνεπώς μπορεί να πει κανείς πως η πιο ώριμη μορφή έρωτα α είναι εκείνη όπου δύο άνθρωποι μπορούν να πουν ο ένας στον άλλον: «Αυτή τη στιγμή είμαι θυμωμένος μαζί σου. Και όμως εξακολουθώ να σε βλέπω. Εξακολουθώ να αναγνωρίζω ποιος είσαι για μένα. Εξακολουθώ να επιλέγω να μείνω μέσα στη σχέση μαζί σου.»
Γιατί εκεί αρχίζει η αγάπη μετά την εξιδανίκευση, εκεί αρχίζει η αγάπη του πραγματικού ανθρώπου, που είναι "φτιαγμένος από σκατά και αίμα" όπως ορίζει ο μεγάλος μας ερωτευμένος Αλέκος Παναγούλης. Και εκεί ακριβώς αρχίζει η αγάπη που μπορεί πραγματικά να αντέξει στον χρόνο.
Λιγότερα

Σάββατο 13 Ιουνίου 2026

Seeing the Impossible

 

Using the atomic force microscope (AFM) and the quantum microscope, researchers are now able to capture real images of molecules and even individual atoms (in the last image on the bottom left, the yellow-red area does not show the nucleus, or positive charge, but rather the atom's electrons).

Source: "Real-Space Identification of Intermolecular Bonding with Atomic Force Microscopy", Jun Zhang, Pengcheng Chen, Bingkai Yuan, Wei Ji, Zhihai Cheng, Xiaohui Qiu, 2013.

Αντώνης Ανδρουλιδάκης · Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΩΣ "ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ" ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

 Αντώνης Ανδρουλιδάκης

3 ώρ.

 

·

Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΩΣ "ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ" ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Για χρόνια πίστευα ότι η προδοσία τραυματίζει μόνο εκείνον που την υφίσταται. Πίστευα πως ο πόνος ανήκει αποκλειστικά στον προδομένο. Ότι εκείνος είναι που χάνει την εμπιστοσύνη του, που αμφισβητεί τη ζωή του, που βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει.

Και χρειάστηκε νομίζω πολύς καιρός για να καταλάβω ότι η προδοσία αφήνει ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου βαθύ αποτύπωμα και σε εκείνον που την διαπράττει. Δεν αναφέρομαι στις συνήθεις συνέπειες, στους καβγάδες, στους χωρισμούς ή στις ενοχές.

Μιλώ για κάτι βαθύτερο. Μιλώ για τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι δεν τραυμάτισες απλώς έναν άνθρωπο. Τραυμάτισες έναν κόσμο. Και κάποτε υπήρξα κι εγώ ο άνθρωπος στον οποίο κάποιος εμπιστεύτηκε τις πιο ευάλωτες εκδοχές του εαυτού του.

Υπήρξα το πρόσωπο στο οποίο κάποιος παρέδωσε τις ελπίδες του, τους φόβους του, τα όνειρά του. Υπήρξα μέρος μιας κοινής πατρίδας. Και κάποια στιγμή πρόδωσα αυτή την πατρίδα.

Και σήμερα υποψιάζομαι πως η προδοσία, τις περισσότερες φορές, ξεκινά από κάτι πολύ πιο πεζό. Από τη δειλία, από τη σύγχυση, από τη ναρκισσιστική αυταπάτη ότι οι πράξεις μας αφορούν μόνο εμάς. Από την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να παραβιάσουμε έναν δεσμό χωρίς να πληγώσουμε τον κόσμο που έχει χτιστεί γύρω του.

Κι ύστερα έρχεται η στιγμή της επίγνωσης. Η στιγμή που αρχίζεις να βλέπεις τη ζημιά. Όχι μόνο στα μάτια του άλλου, αλλά και μέσα στην ίδια τη δική σου μνήμη. Ξαφνικά επιστρέφεις σε παλιές στιγμές και τις βλέπεις αλλιώς. Θυμάσαι υποσχέσεις που έδωσες, βλέμματα που συνάντησες, λόγια που είπες ψευδή και καθησυχαστικά, όνειρα που σχεδιάστηκαν από κοινού και καταλαβαίνεις ότι όλα αυτά υπήρξαν μέσα σε ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης που εσύ αργότερα διέψευσες.

Η προδοσία γίνεται τότε αναδρομική καταστροφή. Όχι μόνο για τον άλλον, αλλά και για σένα. Γιατί αναγκάζεσαι να ξαναδείς ολόκληρη την ιστορία σου μέσα από την πληγή που άφησες πίσω σου. Και αυτό είναι ίσως το πιο ζόρικο κομμάτι. Να παραμείνεις αρκετά τίμιος ώστε να μη μετατρέψεις τον εαυτό σου σε τέρας, αλλά και αρκετά γενναίος ώστε να μη τον αθωώσεις. Να αναγνωρίσεις ότι μπορεί να υπήρξες και αγαπημένος και πληγωτικός μαζί, και τρυφερός και καταστροφικός μαζί Ότι μπορεί να αγάπησες αληθινά και παρ' όλα αυτά να πρόδωσες.

Για πολλά χρόνια πίστευα πως η ενοχή είναι η τιμωρία της προδοσίας. Σήμερα νομίζω ότι η πραγματική όχι τιμωρία, αλλά συνέπεια, είναι η γνώση. Η γνώση ότι κάποτε κατοίκησες μέσα στην εμπιστοσύνη ενός ανθρώπου και δεν στάθηκες στο ύψος της. Ότι κάποιος σου παρέδωσε κάτι ιερό και εσύ δεν μπόρεσες να το προστατεύσεις.

Και εδώ αρχίζω να καταλαβαίνω κάτι ακόμη. Ίσως η μεγαλύτερη δυσκολία να μην είναι να παραδεχτείς ότι πλήγωσες. Ίσως η μεγαλύτερη δυσκολία να είναι να αντέξεις να παραμείνεις παρών απέναντι στην πληγή που δημιούργησες. Να μην εξαφανιστείς, να μην το βάλεις στα πόδια. Να μην αμυνθείς. Να μην κρυφτείς πίσω από δικαιολογίες. Να μην μετατρέψεις τον εαυτό σου σε θύμα της ίδιας σου της πράξης. Αλλά να μπορέσεις να πεις: «Ναι, το έκανα, σε πλήγωσα, κατέστρεψα κάτι πολύτιμο κι αυτό θα είναι για πάντα μέρος της ιστορίας μου.» Όχι για να με συντρίβει, αλλά για να με διδάσκει.

Θυμάμαι μια αρχαία φράση που κάποτε με είχε συγκλονίσει: «Ο τρώσας και ιάσεται.» Για χρόνια τη διάβαζα σαν μια όμορφη ρήση περί συγχώρεσης. Σήμερα νομίζω πως μιλά για κάτι πολύ βαθύτερο. Στον μύθο του Τήλεφου, το τραύμα που προκαλεί ο Αχιλλέας δεν μπορεί να θεραπευτεί παρά μόνο από το ίδιο το δόρυ που το προκάλεσε.

Το τραύμα και η θεραπεία συνδέονται μυστηριωδώς μεταξύ τους.

Όχι επειδή ο θύτης αθωώνεται, αλλά επειδή η αλήθεια για την πληγή βρίσκεται εκεί όπου δημιουργήθηκε και στον έρωτα αυτό γίνεται ακόμη πιο οδυνηρό. Γιατί ο άνθρωπος που πληγώνουμε δεν είναι ένας τυχαίος άνθρωπος, είναι εκείνος που μας εμπιστεύτηκε, εκείνος που μας παρέδωσε την πιο ευάλωτη εκδοχή του εαυτού του. Ο σημαντικός Άλλος, ο φορέας της πληγής. Αλλά και ο μόνος άνθρωπος που γνωρίζει πραγματικά τι ακριβώς χάθηκε. Ο μάρτυρας της απώλειας ενός κόσμου.

Γι' αυτό συχνά ο προδομένος δεν αναζητά μόνο δικαιοσύνη, αλλά αναγνώριση, αλήθεια, μετάνοια και κατανόηση. Όχι προφανώς επειδή αυτά αναιρούν το γεγονός, αλλά επειδή ο ψυχισμός διαισθάνεται ότι η θεραπεία περνά μέσα από την αλήθεια της σχέσης που τραυματίστηκε.

Τι κρίμα όμως, δεν θεραπεύονται όλες οι πληγές από εκείνον που τις προκάλεσε. Μερικές φορές είναι πολύ αργά, μερικές φορές η ζημιά είναι μη αναστρέψιμη, μερικές φορές το μόνο που μπορεί να προσφέρει ο προδότης είναι η ειλικρίνεια. Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο μάθημα της ενηλικίωσης. Να μπορείς να κοιτάξεις κατάματα τη ζημιά που προκάλεσες χωρίς να μετατρέπεσαι σε τέρας και ταυτόχρονα να αναλαμβάνεις την ευθύνη χωρίς να βυθίζεσαι στην αυτοκαταδίκη. Να παραδέχεσαι το τραύμα χωρίς να διεκδικείς αθώωση.

Κάπως έτσι κάποια στιγμή μπορεί να θεραπεύεται όχι μόνο ο προδομένος, αλλά και ο προδότης. Όχι όταν ξεχνά ή όταν δικαιολογείται. Αλλά όταν αποκτά την ταπεινότητα να δει καθαρά αυτό που συνέβη και να επιτρέψει σε αυτή τη γνώση να τον μεταμορφώσει.

Ίσως τελικά αυτή να είναι η μόνη λύτρωση που μας προσφέρεται.

Όχι να ξαναγίνουμε αθώοι. Αλλά να γίνουμε πιο αληθινοί. Γιατί η προδοσία είναι πράγματι μια αναδρομική καταστροφή. Αναγκάζει τον άνθρωπο να επιστρέψει πίσω και να κοιτάξει ξανά ολόκληρη την ιστορία του και η θεραπεία είναι επίσης μια αναδρομική πράξη. Όχι μια πράξη λήθης, αλλά μια πράξη αλήθειας.

Η στιγμή που παύεις να κρύβεσαι από αυτό που έκανες και αρχίζεις να το εντάσσεις στην ιστορία σου, όχι ως άλλοθι, ούτε ως ταυτότητα, αλλά ως γνώση. Γιατί οι αρχαίοι ήξεραν κάτι που εμείς συχνά ξεχνάμε. Ότι η αληθινή θεραπεία δεν ξεκινά από την αθώωση, αλλά από την αναγνώριση της πληγής και από το θάρρος να παραμείνεις παρών μπροστά της.

Ίσως τελικά το ερώτημα να μην είναι αν υπήρξα κάποτε ο Ιούδας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι, αν είναι αρκετά ειλικρινείς, θα αναγνωρίσουν πως κάποτε πρόδωσαν κάτι που αγαπούσαν. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα ακολουθήσουμε τον δρόμο του Ιούδα ή του Πέτρου. Αν η ενοχή θα γίνει αυτοκαταδίκη ή μετάνοια. Αν θα μετατραπεί σε θηλιά ή σε γνώση. Αν θα μας συντρίψει ή θα μας μεταμορφώσει.

Ο Ιούδας δεν άντεξε να ζήσει ως ο άνθρωπος που πλήγωσε. Ο Πέτρος έμαθε να ζει με αυτή τη γνώση και να μεταμορφώνεται μέσα από αυτήν. Και εκεί ίσως βρίσκεται η βαθύτερη διαφορά και η θεραπεία.

Λιγότερα

ΛΙΣΤΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΩΝ

Η «ΣΠΙΘΑ» άναψε για τη Νέα Ελλάδα
Ο Μίκης Θεοδωράκης, στο κατάμεστο αμφιθέατρο του Ιδρύματος Μιχάλη Κακογιάννη, άναψε χθες (1 Δεκεμβρίου 2010) τη «ΣΠΙΘΑ» του ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΛΑΣΤΟΥΡΓΟΥ ΠΥΡΟΣ για ΤΗ ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ.
Κώστας Τσιαντής


«…ανέστιος ειν’, που χαίρεται αν ξεσπάσει
ανάμεσα σε φίλους και δικούς ξέφρενη αμάχη.»
Όμηρος (Ι, 63-64)


Του Ηλία Σιαμέλου (Από antibaro 7/12/2010)

Όντας περαστικός, είπα, το βλέφαρό μου για λίγο ν’ ακουμπήσω στου διαδικτύου τις φιλικές ιστοσελίδες! Να δω τα εκθέματα της σκέψης των πολλών, ν’ ακούσω τις ιαχές τους. Όμως άλλα είδαν τα μάτια μου στο θαμποχάρακτο κατώφλι τους. Ο ένας κρατάει την πύρινη ρομφαία, ο άλλος κοντάρια και παλούκια και πιο πέρα ο φίλος τρίβει την τσακμακόπετρά του, εκεί απόκοντα, στις νοτισμένες αναφλέξεις του συστήματος.
-Ω, είπα, ω θεληματάρικα παιδιά, που παίζετε κρυφτό, στα πιο ρηχά σοκάκια ενός εξωνημένου καθεστώτος. Κύματα, κύματα έρχονται τα λόγια σας με θόρυβο και φεύγουν. Δεν έχουν φτερά, δεν έχουν μέσα τους τούς ήχους των πονεμένων.
Μόνο να, κατηγόριες, κατηγόριες, και λόγια επικριτικά από ανθρώπους που εμφανίζονται σαν οι μοναδικοί κάτοχοι της αλήθειας. Κι όλα αυτά, τούτη τη μαύρη ώρα της γενικευμένης υπνογένειας! Δε μπορεί, είπα, κάπου θα υπάρχει η συζυγία των ψυχών, κάπου το πάρτι της στενοποριάς θα πάρει τέλος.
Μα τι θέλω να πω; Για ποιο πράγμα τόση ώρα τσαμπουνάω; Ναι, ναι, μα για του λύκου το χιονισμένο πέρασμα μιλάω ! Μια κίνηση έκανε ο Μίκης Θεοδωράκης και πέσανε όλοι πάνω του για να τον φάνε. Και δε ρίχτηκαν πάνω του οι οχτροί, δεν όρμησε πάνω του της Νέας Τάξης η αρμάδα. Όρμησε το ίδιο το περιοδικό «Ρεσάλτο»! Όρμησε το μετερίζι εκείνο που στις σελίδες του την άστεγη ψυχή μας τόσα χρόνια είχαμε αποθέσει!

Είμαι στο Κοιμητήριο, δίπλα στον τάφο της γυναίκας μου. «Ερευνώ πέρα τον ορίζοντα και, σκύβοντας προσπαθώ με τα δάχτυλα να καθαρίσω την πλάκα του τάφου νάρθει ν’ ακουμπήσει η σελήνη…»*. Ναι, εκείνη μου το έλεγε: Πρόσεχε, πρόσεχε τον κόσμο μας. Πρόσεχε τους ανθρώπους, ενώ μου απάγγελνε με δάκρυα τους στίχους του αγαπημένου της ποιητή : «Αυτός αυτός ο κόσμος /ο ίδιος κόσμος είναι… Στη χάση του θυμητικού / στο έβγα των ονείρων … Αυτός ο ίδιος κόσμος / αυτός ο κόσμος είναι. Κύμβαλο κύμβαλο / και μάταιο γέλιο μακρινό!»…**
Σκέφτομαι, σκέφτομαι κι άκρη δε βρίσκω. «Τελικά αυτή η άμυνα που θα μας πάει, σαν μας μισήσουνε κι’ οι λυγαριές;»** *

Ναι, στο τέλος θα μισήσουμε τον ίδιο μας το εαυτό ή θα τρελαθούμε. Δε γίνεται τη μια μέρα να βάζεις στο εξώφυλλο του «Ρεσάλτο» τη φωτογραφία του Μίκη και την άλλη βάναυσα να τον λοιδορείς. Δε γίνεται τη μια μέρα να ελπίζεις στο φως και την άλλη να γουρουνοδένεσαι με το σκοτάδι. Δε γίνεται τη μια μέρα να προβάλλεις τις απόψεις του και την άλλη να τον ταυτίζεις με τη …Ντόρα!
Είναι αυτή η θαμπούρα απ’ την κακοσυφοριασμένη αιθάλη της Αθήνας που επηρεάζει ανθρώπους και αισθήματα; Είναι η πωρωμένη σκιά του Στάλιν που κατευθύνει ακόμη και σήμερα την εγκληματική παραλυσία των όντων;

Δεν έχω πρόθεση να ενταχτώ στο κίνημα του Θεοδωράκη. Όμως δε μπορώ να πω ότι δε χαίρομαι, όταν ακούω να ξεπετάγονται σπίθες μέσα από τα σπλάχνα της κοινωνίας, είτε αυτές προέρχονται από απλούς ανθρώπους ή από ανεμογέννητους προλάτες πρωτοπόρους. Φτάνει αυτές οι σπίθες να ανάψουν φωτιές, για να καεί τούτο το σάπιο καθεστώς, τούτη η παπανδρεοποιημένη χολέρα. Αν εμείς οι ξεπαρμένοι «κονταροχτυπιόμαστε» μέσα στης πένας τη χλομάδα κι είμαστε ανίκανοι ν’ ανάψουμε μια σπίθα στου καλυβιού μας τη γωνιά, ας αφήσουμε τουλάχιστον κάποιες περήφανες ψυχές να κάνουν αυτό που νομίζουν καλύτερα. Ας μην σηκώνουμε αμάχες κι ας μην πετάμε ανέσπλαγχνες κορώνες, όταν κάποιο κίνημα είναι ακόμη στα σπάργανα και δεν έχει δείξει το πρόσωπό του. Εκτός κι αν η μικρόνοιά μας ενοχλήθηκε, όταν ο Μίκης κάλεσε επίσημα τους Ανεξάρτητους πολίτες σε ΑΝΥΠΑΚΟΗ – ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, σε κυβερνητικά ή μη σχέδια, που Ηθικά, Εθνικά, Δημοκρατικά, Ιστορικά, κατατείνουν στην υποτέλεια του Ελληνισμού.

Όμως, παρά το αλυσόδεμα, παρά τα μύρια δεινά που μας σωρεύουν, τούτος ο βράχος, που λέγεται Ελλάδα, εκπέμπει την κραυγή του. Και οι κραυγές του Μίκη, και οι κραυγές χιλιάδων αγωνιστών, όποιου χρώματος και νάναι, σε πείσμα κάθε ψωροκύβερνου, σε πείσμα κάθε καθεστωτικού βαρδιάνου, κάποια στιγμή θα ενωθούν, κάποια στιγμή στον άνεμο θα ανεβούν, για ν’ ακουστούν, να πιάσουν τόπο. Γιατί «κι ένας που έχει μυαλό νήπιου καταλαβαίνει, πως τώρα η Ελλάδα στην άκρα του άπατου γκρεμού κοντοζυγώνει»****

* Νίκος Εγγονόπουλος
** Οδυσσέας Ελύτης, «Το Άξιον Εστί»
*** Νίκος Εγγονόπουλος
****Όμηρος (Η, 379-482) , παράφραση.

ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ- ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΜΙΚΗ

ΑΡΝΗΣΗ: ΣΕΦΕΡΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ

ΠΛΑΤΕΙΑ - Άμεση Δημοκρατία (Real Democracy)