ΟΙ ΟΥΡΑΝΟΙ ΔΙΗΓΟΥΝΤΑΙ ΔΟΞΑΝ ΘΕΟΎ...

 

A vibrant view of the Corona Australis Molecular Cloud as seen by the DECam painting a scene reminiscent of Van Gogh’s The Starry Night. (Image credit: Dark Energy Survey/DOE/FNAL/DECam/ CTIO/NOIRLab/NSF/AURA)

Αντώνης Ανδρουλιδάκης 7 λ. · ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ ΔΕΝ ΤΟΛΜΑΣ ΝΑ ΖΗΣΕΙΣ

 Αντώνης Ανδρουλιδάκης

7 λ. ·

ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ ΔΕΝ ΤΟΛΜΑΣ ΝΑ ΖΗΣΕΙΣ

«Σε ποιον επιδεικνύεις την ανέραστη ζωή σου;»

Η ερώτηση μοιάζει σκληρή. Κι όμως, ίσως να είναι μία από τις πιο συμπονετικές ερωτήσεις που μπορεί να κάνει κανείς στον εαυτό του.

Γιατί κάποια σώματα που δεν αρρωσταίνουν μόνο από όσα έζησαν. Κάποια σώματα κουβαλούν μέσα τους όσα δεν τόλμησαν ποτέ να ζήσουν. Σώματα που δεν άφησαν ποτέ τον εαυτό τους να χαρεί, να επιθυμήσει, να αφεθεί, να παραδοθεί. Σαν να υπάρχει μέσα τους μια αόρατη εντολή που λέει: «Μέχρι εδώ. Παραπέρα απαγορεύεται.»

Όμως, όσο περισσότερο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο πιστεύω πως το ερώτημα δεν αφορά μόνο το σώμα. Αφορά ολόκληρη τη ζωή. Γιατί δεν υπάρχει μόνο ανέραστο σώμα. Υπάρχει και ανέραστη ζωή.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν επιτρέπουν ποτέ στον εαυτό τους να αγαπήσει πραγματικά. Που δεν εμπιστεύονται. Δεν ζητούν. Δεν παραδίδονται. Δεν κατοικούν ποτέ ολοκληρωτικά μέσα σε μια σχέση. Μένουν πάντοτε με το ένα πόδι έξω από τη ζωή, σαν να φοβούνται ότι η χαρά είναι κάτι που δεν τους επιτρέπεται.

Και τότε γεννιέται ένα ακόμη πιο παράξενο ερώτημα. Σε ποιον επιδεικνύεις αυτή τη ζωή που δεν έζησες; Σε ποιον δείχνεις τη μοναξιά σου; Τη ζωή χωρίς έρωτα. Τη ζωή χωρίς εμπιστοσύνη. Τη ζωή χωρίς βαθιά συνάντηση. Ποιον προσπαθείς ακόμη να πείσεις; Ποιον προσπαθείς ακόμη να δικαιώσεις; Ποιον προσπαθείς ακόμη να καθησυχάσεις;

Ίσως όχι τον σύντροφό σου. Ίσως ούτε τον εαυτό σου. Ίσως κάποιον πολύ παλιότερο. Κάποιον που συνεχίζει να ζει μέσα σου, -ακόμη κι αν έχει πεθάνει- εδώ και χρόνια.

Στην ψυχοθεραπεία συχνά αναγνωρίζουμε ότι σπάνια οι άνθρωποι ζούμε σύμφωνα με αυτά που επιθυμούμε. Πολύ συχνότερα ζούμε σύμφωνα με αυτά στα οποία αισθανόμαστε ότι πρέπει να παραμείνουμε πιστοί.

Ο Ivan Boszormenyi-Nagy ονόμασε αυτή τη βαθιά δυναμική «αόρατες αφοσιώσεις». Μίλησε για εκείνες τις σιωπηλές υποσχέσεις που δίνουμε στην οικογένειά μας χωρίς ποτέ να τις προφέρουμε. Υποσχέσεις που δεν τις θυμόμαστε, αλλά οργανώνουν τη ζωή μας.

Δεν είναι μόνο οι αξίες που κληρονομούμε. Είναι και οι παραιτήσεις. Δεν κληρονομούμε μόνο τις πεποιθήσεις των γονιών μας. Κληρονομούμε και τα όρια που έβαλαν κάποτε στη ζωή τους.

Σκέψου μια γυναίκα που μεγάλωσε βλέποντας μια μητέρα η οποία ποτέ δεν γνώρισε τον έρωτα. Μια μητέρα που έμαθε να είναι χρήσιμη πριν γίνει επιθυμητή. Να υπηρετεί πριν ποθήσει.

Να αντέχει πριν χαρεί. Να είναι μητέρα πριν προλάβει να υπάρξει γυναίκα. Δεν χρειάστηκε ποτέ να πει στην κόρη της: «Μη ζήσεις.»

Δεν χρειάστηκε ποτέ να της απαγορεύσει την ευτυχία. Αρκούσε η ίδια της η ζωή για να το ορίζει.

Το παιδί μαθαίνει πολύ περισσότερα από όσα ακούει. Μαθαίνει από όσα βλέπει. Και κάποιες φορές αγαπά τόσο βαθιά τη μητέρα του, ώστε χωρίς να το αντιλαμβάνεται αποφασίζει να συνεχίσει όχι τη χαρά της αλλά τη στέρησή της. Σαν να της λέει: «Κοίτα, μαμά... ούτε εγώ θα ζήσω αυτό που δεν έζησες εσύ.»

Δεν πρόκειται για συνειδητή επιλογή. Πρόκειται για τυφλή πίστη.

Αλλά η ίδια δυναμική δεν αφορά μόνο τη μητέρα. Μπορεί να αφορά τον πατέρα που δεν έκλαψε ποτέ. Τον παππού που δεν επέτρεψε ποτέ στον εαυτό του να είναι αδύναμος. Τη γιαγιά που έθαψε τις επιθυμίες της κάτω από το καθήκον.

Ολόκληρες οικογένειες οργανώνονται γύρω από μια κοινή συμφωνία: «Εμείς δεν ζούμε έτσι.» ή όπως το έλεγε η δικιά μου μητέρα «Δεν είναι για μας αυτά.»

Και κάπως έτσι δεν μιλούμε για τα συναισθήματά μας, δεν ζητάμε βοήθεια, δεν εμπιστευόμαστε, δεν αγαπάμε χωρίς επιφύλαξη, δεν χαιρόμαστε πολύ, δεν ερωτευόμαστε πολύ, δεν γελάμε πολύ, δεν κλαίμε πολύ.

Το παιδί δεν ακούει απλά αυτές τις εντολές. Τις αναπνέει.

Κάποιες φορές νομίζουμε ότι οι άνθρωποι υποφέρουν επειδή δεν μπορούν να αλλάξουν. Όμως μάλλον συμβαίνει κάτι βαθύτερο. Ίσως να μην αλλάζουν επειδή η αλλαγή μοιάζει με προδοσία. Γιατί αν εγώ αγαπήσω εκεί όπου η μητέρα μου δεν μπόρεσε...αν χαρώ εκεί όπου ο πατέρας μου μόνο πάλεψε...αν ζήσω εκεί όπου οι γονείς μου απλώς επέζησαν...τότε ποιος θα δικαιώσει τη δική τους ζωή;

Έτσι η ευτυχία γίνεται ενοχή, η ελευθερία γίνεται αποστασία, ο έρωτας γίνεται εγκατάλειψη της οικογένειας. Και τότε ολόκληρη η ζωή μετατρέπεται σε μήνυμα. Το σώμα, οι σχέσεις, η εργασία, οι αποτυχίες, οι ασθένειες, η μοναξιά, δεν απευθύνονται πια στο παρόν. Απευθύνονται σε κάποιον από το παρελθόν. Σαν να λένε:

«Κοίτα... παρέμεινα πιστός σε σένα.»

Αυτό είναι ίσως το πιο τραγικό. Ότι πολλές φορές δεν ζούμε τη ζωή μας. Τη χρησιμοποιούμε σαν επιστολή προς ανθρώπους που δεν μπορούν πια ή δεν έχει και πολύ νόημα πια να τη διαβάσουν.

Η πραγματική ενηλικίωση ίσως αρχίζει όταν το παιδί καταλαβαίνει ότι η αγάπη δεν απαιτεί επανάληψη. Δεν χρειάζεται να υποφέρω όπως υπέφερες για να σε αγαπώ. Δεν χρειάζεται να στερηθώ ό,τι στερήθηκες για να σου μείνω πιστός. Δεν χρειάζεται να συνεχίσω τη μοίρα σου για να τιμήσω τη ζωή σου.

Η μεγαλύτερη τιμή που μπορεί να προσφέρει ένα παιδί στους γονείς του δεν είναι να αντιγράψει τις πληγές τους. Είναι να σταθεί στο σημείο όπου εκείνοι λύγισαν και να συνεχίσει το ταξίδι. Να αγαπήσει εκεί όπου εκείνοι φοβήθηκαν. Να εμπιστευτεί εκεί όπου εκείνοι προδόθηκαν. Να χαρεί εκεί όπου εκείνοι στερήθηκαν. Όχι επειδή είναι καλύτερος από αυτούς. Αλλά επειδή κάθε γενιά έχει μια βαθιά ευθύνη απέναντι στην προηγούμενη: όχι να επαναλάβει την ιστορία της, αλλά να της δώσει μια διαφορετική συνέχεια.

Γιατί η αληθινή πίστη στους γονείς μας δεν είναι να κληρονομήσουμε τη δυστυχία τους. Είναι να επιτρέψουμε στη ζωή, μέσα από εμάς, να πάει λίγο πιο πέρα από εκεί που κατάφεραν να φτάσουν οι ίδιοι.

Λιγότερα

Γιώργος Σεφέρης- Ο δικός μας ήλιος.

 

Ο δικός μας ήλιος

Ο ήλιος αυτός ήταν δικός μου και δικός σου: τον μοιραστήκαμεποιός υποφέρει πίσω από το χρυσαφί μεταξωτό ποιός πεθαίνει;Μια γυναίκα φώναζε χτυπώντας το στεγνό στήθος της: «Δειλοίμου πήραν τα παιδιά μου και τα κομμάτιασαν, σεις τα σκοτώσατε5κοιτάζοντας με παράξενες εκφράσεις το βράδυ τις πυγολαμπίδεςαφηρημένοι μέσα σε μια τυφλή συλλογή».Το αίμα στέγνωνε πάνω στο χέρι που το πρασίνιζε ένα δέντροένας πολεμιστής κοιμότανε σφίγγοντας τη λόγχη που του φώτιζε το πλευρό. Ήταν δικός μας ο ήλιος, δε βλέπαμε τίποτε πίσω από τα χρυσά κεντίδια10αργότερα ήρθαν οι μαντατοφόροι λαχανιασμένοι βρόμικοιτραυλίζοντας συλλαβές ακατανόητεςείκοσι μερόνυχτα πάνω στη στέρφα γης και μόνο αγκάθιαείκοσι μερόνυχτα νιώθοντας ματωμένες τις κοιλιές των αλόγωνκι ούτε στιγμή να σταματήσουν για να πιουν το νερό της βροχής.15Είπες να ξεκουραστούν πρώτα κι έπειτα να μιλήσουν, σε είχε θαμπώσει το φως.Ξεψύχησαν λέγοντας: «Δεν έχουμε καιρό» γγίζοντας κάτι αχτίδες·ξεχνούσες πως κανείς δεν ξεκουράζεται. Ούρλιαζε μια γυναίκα: «Δειλοί» σαν το σκυλί τη νύχταθα ήταν ωραία κάποτε σαν εσένα20με στόμα υγρό, τις φλέβες ζωντανές κάτω απ’ το δέρμαμε την αγάπη. Ο ήλιος αυτός ήταν δικός μας· τον κράτησες ολόκληρο δε θέλησες να μ’ ακολουθήσειςκι έμαθα τότε αυτά τα πράγματα πίσω από το χρυσάφι και το μετάξι·δεν έχουμε καιρό. Σωστά μιλήσαν οι μαντατοφόροι.

Μαρία Φαραντούρη - η παντέρμη - Μ. Θεοδωράκης

 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης 1 ώρ. · ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ

 Αντώνης Ανδρουλιδάκης

1 ώρ. 

·

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ

Δεν είναι πάντα το πρόσωπο εκείνο που μαρτυρά περισσότερο για έναν άνθρωπο. Ούτε τα μάτια. Ούτε τα χείλη. Μερικές φορές είναι τα χέρια του. Τα έχει πει και ο Μ. Γκανάς.

Τα χέρια μοιάζουν συχνά να κουβαλούν μια μυστική βιογραφία. Όταν πέφτουν το ένα μέσα στην αγκαλιά του άλλου, δεν μοιάζουν απλώς να ξεκουράζονται. Είναι σαν να παρηγορούνται μεταξύ τους. Σαν να έχουν μάθει, από πολύ νωρίς, να κρατούν τον εαυτό τους όταν δεν υπήρχε άλλο χέρι διαθέσιμο να τα κρατήσει.

Κι αν τα παρατηρήσει κανείς προσεκτικά, θα διακρίνει μέσα τους μια ιστορία που δεν ειπώθηκε ποτέ. Μια ιστορία αναμονής. Μια ιστορία αντοχής. Την ιστορία ενός μικρού παιδιού που κάποτε αναγκάστηκε να γίνει μόνο του καταφύγιο για τον εαυτό του.

Ίσως γι' αυτό γεννιέται καμιά φορά η επιθυμία να κρατήσει κανείς αυτά τα χέρια μέσα στις δικές του παλάμες. Όχι για να τα σώσει, κανείς δεν σώζει τον άλλον. Ούτε για να τον προστατεύσει, αυτός ο ρόλος δεν ανήκει σε κανέναν άνθρωπο απέναντι σε έναν άλλον. Αλλά για να τους επιτρέψει, έστω για λίγο, να ξεκουραστούν. Σαν μια σιωπηλή υπόσχεση πως δεν χρειάζεται πια να κρατούν τα πάντα μόνα τους.

Γιατί τα χέρια κουράζονται. Κουράζονται όχι μόνο από όσα σηκώνουν, αλλά κι από όσα δεν άφησαν ποτέ να πέσουν.

Τα χέρια θυμούνται.

Θυμούνται όλα όσα άγγιξαν. Θυμούνται εκείνα που δεν τόλμησαν ποτέ να αγγίξουν. Θυμούνται τα πρόσωπα που χάιδεψαν και εκείνα που αποχαιρέτησαν. Θυμούνται τις φορές που έμειναν μετέωρα, χωρίς να ξέρουν αν επιτρέπεται να απλωθούν. Θυμούνται ακόμη κι εκείνες τις στιγμές που έκλεισαν σφιχτά σε γροθιά, μόνο και μόνο για να μη φανεί πόσο πολύ έτρεμαν. Ιδίως εκείνες τις στιγμές.

Και τα γυναικεία χέρια μοιάζουν να θυμούνται ακόμη περισσότερα. Όχι γιατί οι γυναίκες πονάνε περισσότερο από τους άντρες, αλλά γιατί για αιώνες η ιστορία της φροντίδας γράφτηκε κυρίως πάνω στις δικές τους παλάμες.

Πάνω τους έχουν μείνει ίχνη από νερό και σαπούνι, από στάχτη και αλεύρι, από βελόνες και κλωστές, από κατσαρόλες που έκαιγαν, από ρούχα που στύφτηκαν αμέτρητες φορές πριν υπάρξουν πλυντήρια. Χέρια που ζύμωσαν ψωμί, καθάρισαν σπίτια, άναψαν φωτιές, κράτησαν πυρετωμένα παιδικά μέτωπα μέσα στη νύχτα, σήκωσαν μωρά που έκλαιγαν, συνόδευσαν ηλικιωμένους στο τελευταίο τους βήμα, χάιδεψαν πρόσωπα λίγο πριν τα αποχαιρετήσουν.

Είναι παράξενο. Οι ιστορίες των γυναικών σπάνια γράφτηκαν στα βιβλία της Ιστορίας. Γράφτηκαν περισσότερο στις παλάμες τους. Στις μικρές σκληρύνσεις του δέρματος. Στις αρθρώσεις που πονούσαν πρόωρα. Στα δάχτυλα που έμαθαν να εργάζονται ασταμάτητα χωρίς ποτέ να ζητούν χειροκρότημα.

Κάποτε αναρωτιέμαι αν τα χέρια των γυναικών κουράστηκαν περισσότερο από τις καρδιές τους. Γιατί έμαθαν να προσφέρουν πριν ακόμη τους επιτραπεί να ζητήσουν. Να κρατούν πριν κάποιος τις κρατήσει. Να παρηγορούν πριν μάθουν οι ίδιες τι σημαίνει να παρηγορείσαι. Να υπηρετούν χωρίς να ονομάζεται αυτό εργασία και να αγαπούν χωρίς να λογίζεται ως κόπος.

Ίσως γι' αυτό πολλές γυναίκες δυσκολεύονται τόσο να αφήσουν κάτι από τα χέρια τους. Όχι επειδή αγαπούν τον έλεγχο. Αλλά επειδή, γενιά μετά τη γενιά, εκπαιδεύτηκαν να πιστεύουν ότι αν αφήσουν, όλα θα καταρρεύσουν. Σαν να τους ανατέθηκε μια αόρατη αποστολή: να κρατούν όρθιο τον κόσμο, ακόμη κι όταν οι ίδιες λύγιζαν.

Λιγότερα

Αντώνης Ανδρουλιδάκης29 λ.

Ο άνθρωπος δεν γεννιέται με πρωταρχική ανάγκη για αντικείμενα. Γεννιέται με πρωταρχική ανάγκη για παρουσία.Πριν μάθουμε να ζητάμε ψωμί, ζητάμε αγκαλιά. Πριν αναζητήσουμε τροφή, αναζητούμε βλέμμα. Πριν αγαπήσουμε κάποιον, έχουμε ήδη ανάγκη να κατοικηθούμε από την παρουσία ενός Άλλου. Ίσως, τελικά, η πρώτη γλώσσα του ανθρώπου να μην ήταν η πείνα αλλά η σχέση.

Δεν γεννιόμαστε πρώτα άνθρωποι και ύστερα αγαπάμε.

Γινόμαστε άνθρωποι επειδή κάποιος μας αγάπησε αρκετά ώστε να μπορέσουμε κάποτε να υπάρξουμε μόνοι μας. Ο εαυτός δεν γεννιέται απέναντι στον Άλλον αλλά μέσα στη σχέση μαζί του. Δεν σχηματίζεται στην απομόνωση, αλλά μέσα σε μια αγκαλιά, σε ένα βλέμμα, σε μια φωνή που ανταποκρίνεται και λέει, πριν ακόμη υπάρξουν λέξεις: «Σε βλέπω. Είσαι εδώ. Υπάρχεις για μένα.»

Κι ίσως γι’ αυτό η μεγαλύτερη μοναξιά δεν είναι η απουσία των ανθρώπων. Είναι η απουσία εκείνης της θεμελιακής σχέσης μέσα στην οποία κάποτε γεννήθηκε η αίσθηση ότι υπάρχουμε. Είναι να βρίσκεσαι ανάμεσα σε πολλούς και να μη συναντιέσαι με κανέναν. Να σε κοιτούν χωρίς να σε βλέπουν. Να σε αγγίζουν χωρίς να σε φτάνουν. Να μιλούν μαζί σου χωρίς να υπάρχει χώρος για να κατοικήσεις μέσα στην παρουσία τους.

Ο ά-σχετος άνθρωπος δεν στερείται απλώς συντροφιάς. Στερείται εκείνου του καθρέφτη μέσα στον οποίο ο εαυτός αναγνωρίζει το περίγραμμά του. Και τότε η τρύπα στην καρδιά δεν είναι μια ρομαντική υπερβολή. Είναι η μνήμη μιας σχέσης που έλειψε, η νοσταλγία μιας αγκαλιάς που ίσως δεν υπήρξε ποτέ αρκετά, αλλά που ολόκληρη η ύπαξη συνεχίζει να αναζητά.

Γιατί τελικά δεν υπάρχουμε μόνο επειδή αναπνέουμε.

Υπάρχουμε επειδή κάποιος, έστω μία φορά, στάθηκε απέναντί μας και μας έκανε να νιώσουμε πως η παρουσία μας έχει θέση μέσα στον κόσμο.

Λιγότερα

Μουσική: Μιχάλης Τερζής Στίχοι : Δημήτρης Λέντζος Ερμηνεύει ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας / 2018

 

Ο θίασος

Ρόλοι κι αισθήματα σ’ αρχαία διαδρομή
γέρος κι ο χρόνος σαν μουγκός υποβολέας
μπουλούκια οι έρωτες σε άγονη γραμμή
να σε τυφλώνει ο καπνός κι ο προβολέας

Ξεφτίλα χρώματα κι η πρόβα στα σκαλιά
και στις κουίντες ο καιρός ο θεατρώνης
πόσο μ’ αγάπησες με ψεύτικα φιλιά
και με το ρόλο με πουλάς της Αντιγόνης.

Οι μάσκες πρόσωπα με μάτια ανοιχτά
μπήγουν τα νύχια τους βαθιά στο μέτωπό μου
δυο μεροκάματα το μήνα αρπαχτά
δέκα τσιγάρα το πολύ το μερτικό μου.

Τα καμαρίνια με δυο μέτρα κουρελού
πούδρες και μάσκαρα και κόκκινα κραγιόνια
στα Παναθήναια η δόξα του φαλλού
στοίβα πηγαίναμε στα βρόμικα βαγόνια.

Μητέρα νύχτα μου λεχώνα μου σιωπή
στην Τρίτη Πράξη και ο ρόλος του θανάτου
αυλαία γύφτισσα το τέλος ποιος θα πει
σ’ ένα μπορντέλο στην παλιά Ακομινάτου.

Άδεια τραγούδια με σαράντα πυρετό
όταν πεθάνω να με θάψετε στη Θήβα
σαν τον Οιδίποδα τυφλός να περπατώ
η μοίρα είναι του θιάσου μας η ντίβα.

Αυτός ο θίασος απόψε θα καεί
και στον εξώστη θα γελάει η γαλαρία
μονάχοι μού πες πως πεθαίνουν κι οι θεοί
και των ανθρώπων πως τελειώνει η ιστορία.

………………

Στίχοι & Ερμηνεία: Πάνος Μπούσαλης Μουσική: Στάθης Γκότσης Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης

 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης · Η ΠΡΩΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ

 

 Αντώνης Ανδρουλιδάκης

53 λ.

·

Η ΠΡΩΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ

Έχω μια σκέψη -μάλλον βεβαιότητα- που με συνοδεύει εδώ και χρόνια. Ο άνθρωπος δεν φυτρώνει. Δεν εμφανίζεται ξαφνικά στον κόσμο σαν ένα ολοκληρωμένο πλάσμα που αργότερα μαθαίνει να αγαπά. Υπάρχουμε μέσα σε μια σχέση. Γεννιόμαστε μέσα σε μια αγκαλιά, μέσα σε ένα βλέμμα, μέσα σε μια φωνή που μας καθησυχάζει ή μας φοβίζει.

Γι' αυτό και πάντοτε με έκαναν να χαμογελώ οι βεβαιότητες του τύπου «καλύτερα μόνος μου» ή «δεν έχω ανάγκη κανέναν». Όχι επειδή δεν καταλαβαίνω την ανάγκη που τις γεννά. Την καταλαβαίνω πολύ καλά. Τις περισσότερες φορές είναι η φωνή ενός ανθρώπου που κάποτε πληγώθηκε τόσο βαθιά, ώστε αποφάσισε πως η μοναξιά -που ονομάζει "ανεξαρτησία" είναι ασφαλέστερη από την εγγύτητα. Είναι ένας τρόπος να προστατεύσει την καρδιά του.

Όμως ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να υπάρχει μόνος του. Δεν υπάρχουμε πρώτα και ύστερα σχετιζόμαστε. Η ίδια η ύπαρξή μας γεννιέται μέσα στη σχέση. Δεν μαθαίνουμε απλώς να αγαπάμε. Μαθαίνουμε να υπάρχουμε επειδή κάποιος υπήρξε κάποτε για εμάς.

Πριν αποκτήσουμε όνομα, πριν μάθουμε να μιλάμε, πριν ακόμη μπορέσουμε να πούμε «σ' αγαπώ», κάποιος μας κράτησε στα χέρια του. Και μέσα σε εκείνη τη σιωπηλή συνάντηση άρχισε να γράφεται η πρώτη βιογραφία της ύπαρξής μας.

Για πολύ καιρό δεν γνωρίζουμε ποιοι είμαστε. Δεν έχουμε ακόμη έναν Εαυτό που να μπορεί να σταθεί μόνος του απέναντι στον κόσμο. Γινόμαστε, κυριολεκτικά, εκείνη η πρώτη σχέση. Αν κάποιος μας κρατούσε με γαλήνη, αρχίσαμε να πιστεύουμε πως ο κόσμος είναι ένας τόπος όπου μπορεί κανείς να είναι ήσυχος. Αν κάποιος ανταποκρινόταν όταν κλαίγαμε, μάθαμε ότι οι ανάγκες μας δεν είναι βάρος. Αν κάποιος μας κοιτούσε σαν να ήμασταν ένα μικρό θαύμα, το πιο πολύτιμο πλάσμα στο σύμπαν, αρχίσαμε σιγά σιγά να πιστεύουμε πως αξίζουμε να αγαπηθούμε.

Αν όμως η αγκαλιά ήταν φοβισμένη, αν η παρουσία ήταν απρόβλεπτη, αν η τρυφερότητα ερχόταν και χανόταν ή αν εκείνος που μας κρατούσε ήταν ο ίδιος πληγωμένος, τότε μάθαμε κάτι διαφορετικό. Μάθαμε να κρατάμε μόνοι μας τον εαυτό μας. Να μην ζητάμε πολλά-πολλά. Να μην απλώνουμε εύκολα τα χέρια. Να μην εμπιστευόμαστε χωρίς επιφύλαξη. Να φοβόμαστε πως ό,τι αγαπάμε μπορεί κάποτε να φύγει.

Και το ζήτημα είναι πως όλα αυτά δεν είναι ο χαρακτήρας μας. Είναι αυτά που μας συνέβησαν πολύ πριν αποκτήσουμε αναμνήσεις. Και όλα αυτά το σώμα τα θυμάται!

Ίσως γι' αυτό, χρόνια αργότερα, όταν ερωτευόμαστε, να θεωρούμε πως απλώς συναντήσαμε έναν άνθρωπο. Στην πραγματικότητα, συναντιούνται δύο βιογραφίες. Δύο πρώτες αγκαλιές. Δύο διαφορετικοί τρόποι να καθησυχάζεσαι. Δύο διαφορετικοί τρόποι να φοβάσαι. Δύο διαφορετικοί τρόποι να ελπίζεις.

Ο έρωτας, δηλαδή, δεν είναι μόνο η συνάντηση δύο ενηλίκων. Είναι η συνάντηση δύο παιδικών ιστοριών που αναζητούν, χωρίς πάντα να το γνωρίζουν, μια δεύτερη ευκαιρία.

Ίσως γι' αυτό ο έρωτας μας συγκινεί τόσο βαθιά. Γιατί δεν ζητά μόνο να αγαπηθεί το σώμα μας. Ζητά να συναντηθεί εκείνο το μικρό παιδί που κάποτε αναρωτήθηκε, χωρίς ακόμη να διαθέτει λέξεις: «Θα είναι κάποιος εδώ όταν τον χρειαστώ; Θα υπάρξει ένας άνθρωπος που θα με κρατήσει χωρίς να χρειάζεται να αποδείξω ότι το αξίζω;» Ίσως γι' αυτό, από την άλλη, κάποιους ανθρώπους ο έρωτας δεν τους συγκινεί καθόλου ή τους τρομάζει.

Σε κάθε περίπτωση, μάλλον αυτό είναι που αναζητούμε σε κάθε μεγάλη αγάπη. Όχι την τελειότητα. Ούτε την υπόσχεση πως δεν θα πληγωθούμε ποτέ. Αναζητούμε μια παρουσία που να ηρεμεί το σώμα πριν ακόμη μιλήσει το μυαλό. Ένα βλέμμα που να μη μας αξιολογεί. Μια αγκαλιά που να μην απαιτεί να είμαστε διαφορετικοί για να αξίζουμε να μείνουμε μέσα της. Έναν άνθρωπο που να μπορεί να μας ψιθυρίσει, ακόμη και χωρίς λόγια: «Μπορείς να υπάρξεις εδώ όπως είσαι.»

Κι όμως, η ωριμότητα δεν έρχεται όταν βρίσκουμε επιτέλους εκείνον που θα διορθώσει το παρελθόν μας. Έρχεται όταν αναγνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας δεν είναι υπεύθυνος για όσους δεν μας κράτησαν αρκετά. Ότι δεν μπορούμε να του ζητήσουμε να θεραπεύσει μόνος του όλες τις ελλείψεις της πρώτης μας ιστορίας. Ο έρωτας δεν καλείται να σβήσει το παρελθόν. Καλείται να το μεταμορφώσει.

Ίσως, τελικά, αυτό να σημαίνει να αγαπά κανείς. Να κρατά έναν άνθρωπο λίγο πιο τρυφερά απ' όσο κράτησαν κάποτε εκείνον. Να μη μεταβιβάζει ασυνείδητα τον φόβο που κληρονόμησε. Να διακόπτει, έστω για μία γενιά, την αλυσίδα της ανασφάλειας. Να γίνεται η αγκαλιά που ο ίδιος κάποτε αναζητούσε.

Γιατί δεν γεννιόμαστε άνθρωποι και ύστερα αγαπάμε. Γινόμαστε άνθρωποι μέσα στον τρόπο που κάποτε αγαπηθήκαμε. Και ίσως η πιο όμορφη υπόσχεση του έρωτα να είναι ακριβώς αυτή: ότι η πρώτη μας ιστορία δεν είναι η τελευταία. Ότι η αγάπη μπορεί να ξαναγράψει τη βιογραφία μας, όχι διαγράφοντας όσα προηγήθηκαν, αλλά προσθέτοντας μια καινούργια εμπειρία. Την εμπειρία μιας σχέσης μέσα στην οποία ο άνθρωπος δεν χρειάζεται πια να κρατά μόνος του τον εαυτό του.

Εκεί, ίσως, αρχίζει η πραγματική θεραπεία. Και ίσως εκεί να αρχίζει και ο έρωτας. Όταν συνειδητοποιούμε ότι είμαστε οι σχέσεις μας...

Λιγότερα

Μουσική: Μιχάλης Τερζής Στίχοι : Δημήτρης Λέντζος Ερμηνεύει ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας

 

ΣΜΥΡΝΗ

 

Κ. Τσιαντής : Φροϋδικά- Η ΚΑΥΛΑ. ΕΡΩΤΗΜΑ με αφορμή άρθρο του κ. Ανδρουλιδάκη

 

ΣΧΟΛΙΟ

Ωραίο το άρθρο κ. Ανδρουλιδάκη (άρθρο εδώ και εδώ). Αν βρείτε ευκαιρία σας παρακαλώ σχολιάστε ή δώστε μας τα φωτα σας και σε τούτο το πρόβλημα, κεντρικό γι όλη την Ελλάδα:

Προς τους γονείς που χωρίζουν (για να ανανεώσουν την ένταση της ηδονής τους ή να υπερβούν εγωκεντρικά την καθημερινότητα) ακούγεται σπαρακτική η φωνή των τέκνων τους:
Πρώτο παιδί : «Δε με σέβεστε»!
Δεύτερο παιδί: « Καταστρέψατε τη ζωή μου»!
Υπάρχει τρόπος να δώσει απάντηση η επιστήμη σας, αγαπητέ κ. Ανδρουλιδάκη, ή όποια άλλη, σ' αυτό το πρόβλημα:

Στη στάση του ενός ή του άλλου από τους γονείς που φυλακίζει τον εαυτό του σην ικανοποίηση του Εγώ του, που εξισώνει το Είναι του με την ατομική καύλα του (με Φρουδικό νόημα), που ανατρέπει προτεραιότητες ή ιεραρχήσεις, και συσκοτίζει το νού αποφασίζοντας να φέρει την οικογενειακή ζωή στη διάλυση?

Κώστας Τσιαντής 15/7/2026

Αντώνης Ανδρουλιδάκης · Ο ΛΥΚΟΣ ΠΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΑΜΕ

 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

3 ώρ. 

·

Ο ΛΥΚΟΣ ΠΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΑΜΕ

Ίσως κανένα παραμύθι να μην ειπώθηκε περισσότερες φορές στα μικρά κορίτσια από την ιστορία της Κοκκινοσκουφίτσας. Ένα κορίτσι περπατά μόνο του μέσα στο δάσος. Κάπου εκεί παραμονεύει ένας λύκος. Είναι πονηρός. Είναι επικίνδυνος, μπορεί να τη ξεγελάσει, να τη φάει, να την καταστρέψει.

Δεν ξέρω αν το παραμύθι γράφτηκε για να διδάξει στα παιδιά την προσοχή ή τον φόβο. Ξέρω όμως πως, για αιώνες, εκατομμύρια κορίτσια μεγάλωσαν ακούγοντας μια ιστορία όπου ο άγνωστος άνδρας είχε τη μορφή ενός θηρίου.

Και βέβαια δεν ήταν ένα τυχαίο παραμύθι. Οι γυναίκες είχαν πραγματικούς λόγους να φοβούνται. Για αιώνες δεν είχαν δικαίωμα να επιλέξουν τον σύντροφό τους. Δεν είχαν οικονομική ανεξαρτησία. Δεν προστατεύονταν από τη βία. Η κακοποίηση, ο εξευτελισμός και η κυριαρχία δεν ήταν εξαιρέσεις της ιστορίας. Ήταν πολλές φορές η ίδια η ιστορία. Ο λύκος δεν ήταν απλώς σύμβολο. Ήταν πολλές φορές πραγματικότητα.

Γι' αυτό χρειάζεται μεγάλη ταπεινότητα όταν μιλά κανείς για τον γυναικείο φόβο απέναντι στους άνδρες. Δεν γεννήθηκε από προκατάληψη. Γεννήθηκε από πραγματικές εμπειρίες, από πραγματικές πληγές και από πραγματικούς κινδύνους.

Το ερώτημα όμως είναι άλλο. Τι συμβαίνει όταν ένας απολύτως δικαιολογημένος φόβος συνεχίζει να μεταδίδεται ακόμη και όταν η ιστορία αλλάζει; Τι συμβαίνει όταν μια μητέρα, χωρίς να το καταλάβει, δεν μεταδίδει μόνο την αγάπη της στην κόρη της αλλά και τον ανείπωτο φόβο της;

Γιατί το τραύμα δεν μεταφέρεται μόνο μέσα από γεγονότα. Μεταφέρεται και μέσα από αφηγήσεις. «Πρόσεχε τους άντρες.»

«Όλοι το ίδιο είναι.» «Μην εμπιστεύεσαι ποτέ κανέναν.» «Στην αρχή όλοι καλοί φαίνονται.»

Και βέβαια, το μικρό κορίτσι δεν ακούει μόνο λέξεις. Ακούει τον τρόμο που βρίσκεται πίσω από τις λέξεις. Και επειδή αγαπά τη μητέρα της, κάνει κάτι βαθιά ανθρώπινο. Ταυτίζεται μαζί της. Δεν κληρονομεί μόνο την ιστορία της. Κληρονομεί και τον τρόπο που εκείνη βλέπει τον κόσμο. Έτσι, πολλές φορές, πριν ακόμη γνωρίσει τον πρώτο άνδρα της ζωής της, έχει ήδη "γνωρίσει τον λύκο". Όχι μέσα στο δάσος. Μέσα στη φαντασία της. Μέσα στις οικογενειακές αφηγήσεις. Μέσα στις σιωπές που δεν εξηγήθηκαν ποτέ.

Κι αυτό είναι το παράδοξο του διαγενεακού τραύματος. Η κόρη μπορεί να θυμώνει με άνδρες που δεν γνώρισε ποτέ. Να αμύνεται απέναντι σε κινδύνους που δεν της ανήκουν προσωπικά. Να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί έναν άνθρωπο που δεν της έκανε τίποτα, γιατί μέσα της συνομιλεί ακόμη με έναν άλλο άνδρα: τον πατέρα που εγκατέλειψε, τον παππού που κυριαρχούσε, τον σύζυγο που ταπείνωσε τη μητέρα, τον άνδρα που δεν ήταν ποτέ πραγματικά παρών.

Δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες ζουν έτσι. Ούτε ότι όλες οι μητέρες μεταδίδουν φόβο. Σημαίνει όμως ότι καμιά φορά ο άνθρωπος δεν κουβαλά μόνο τη δική του βιογραφία. Κουβαλά και εκείνη που προηγήθηκε.

Γι' αυτό υπάρχουν γυναίκες που αγαπούν βαθιά έναν άνδρα και, ταυτόχρονα, δυσκολεύονται να τον εμπιστευτούν. Σαν να ζουν δύο ιστορίες ταυτόχρονα. Η μία ανήκει στη δική τους ζωή. Η άλλη γράφτηκε πολύ πριν γεννηθούν.

Και ίσως η θεραπεία να αρχίζει ακριβώς εκεί. Όχι όταν μια γυναίκα πάψει να αγαπά τη μητέρα της. Αλλά όταν μπορέσει να διακρίνει πως ορισμένοι φόβοι που κατοικούν μέσα της δεν είναι εξ ολοκλήρου δικοί της. Ότι μπορεί να τιμήσει τον πόνο των γυναικών που προηγήθηκαν χωρίς να είναι υποχρεωμένη να συνεχίσει τη ζωή τους. Ότι μπορεί να προστατεύει τον εαυτό της χωρίς να θεωρεί κάθε άνδρα λύκο.

Γιατί ούτε όλοι οι άνδρες είναι λύκοι. Ούτε όλες οι γυναίκες είναι Κοκκινοσκουφίτσες.

Κι' ο έρωτας αρχίζει όταν δύο άνθρωποι συναντιούνται χωρίς να εκπροσωπούν ολόκληρα φύλα, ολόκληρες ιστορίες ή ολόκληρους πολέμους. Όταν ο άνδρας παύει να είναι ο πατέρας που πλήγωσε τη μητέρα. Και η γυναίκα παύει να είναι το κορίτσι που μεγάλωσε φοβούμενο το δάσος.

Ίσως τότε να αποκαλύπτεται και μια άλλη ανάγνωση του παραμυθιού. Το πραγματικό αντίθετο του λύκου δεν είναι ο κυνηγός. Είναι ο άνδρας που δεν χρειάζεται να κυριαρχήσει για να υπάρξει. Και το πραγματικό τέλος της ιστορίας δεν είναι η εξόντωση του λύκου. Είναι η στιγμή που μια γυναίκα μπορεί να περπατήσει μέσα στο δάσος χωρίς να χρειάζεται να φοβάται κάθε σκιά.

Γιατί τότε δεν έχει νικήσει ούτε ο άνδρας ούτε η γυναίκα. Όμως, έχει ηττηθεί το τραύμα.

Λιγότερα

ΣΧΟΛΙΟ

Ωραίο το άρθρο κ. Ανδρουλιδάκη. Αν βρείτε ευκαιρία σας παρακαλώ σχολιάστε ή δώστε μας τα φωτα σας και σε τούτο το πρόβλημα, κεντρικό γι όλη την Ελλάδα:

Προς τους γονείς που χωρίζουν:

Πρώτο παιδί : «Δε με σέβεστε !»

Δεύτερο παιδί: « Καταστρέψατε τη ζωή μου»!

Υπάρχει τρόπος να δώσει απάντηση η επιστήμη σας, αγαπητέ κ. Ανδρουλιδάκη, ή όποια άλλη, σ' αυτό το πρόβλημα: Στην καύλα (με φρουδικό νόημα) του ενός ή του άλλου των γονέων που φυλακίζει τον εαυτό του στο Εγώ, που ανατρέπει προτεραιότητες ή ιεραρχήσεις, και συσκοτίζει το νού οδηγώντας την οικογενειακή ζωή στη διάλυση?

Κώστας Τσιαντής