Τραμπ: «Αν δεν υπάρξει συμφωνία θα ανατινάξουμε τις πετρελαιοπηγές και το νησί Χαργκ». Είναι τρελλός ο άνθρωπος....

 

Άγγελος σ' ομμάτια μ' | Αλέξης Παρχαρίδης & Γιώτα Παπαδοπούλου. Πόντος.

 

Prof. Jeffrey Sachs : What is There to Negotiate?

 

THIS WAR IS TURNING INTO AMERICA’S NIGHTMARE. Ukrain war and Gaza genocide. | Prof. John Mearsheimer

 

ΠΟΛΕΜΟΣ . Μεσημεριανό δελτίο ειδήσεων 30/03/26 | OPEN TV

 

Γιατί ο Δυτικός Πολιτισμός Οδηγείται στην Άβυσσο

 

Israel’s Arsenal Depleted! Iran Won’t Let Israel Breathe – Now They End This War| Col Doug Macgregor

 

Αναλυτικά οι ειδήσεις στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του OPEN με τη Ματίνα Παπαδέα. 29/ 3/ 2026

 

ΑΥΤΟΣ Ο ΑΝΕΜΟΣ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΘΑ ΜΑΣ ΠΑΡΕΙ

 Nikos Xydakis

 

·

Ακολουθήστε

1 ημ. 

·

ΑΥΤΟΣ Ο ΑΝΕΜΟΣ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΘΑ ΜΑΣ ΠΑΡΕΙ

:::::

Όσοι αναμασούν μονοσήμαντες ανοησίες για το «καθυστερημένο» Ιράν, ας δουν τις ταινίες του Κιαροστάμι.

:::::

Εχει και τα καλά της η παγκοσμιοποίηση. Ένα από αυτά είναι ότι έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες και έργα τέχνης από τον παγκόσμιο Νότο (κι εμείς Νότος δεν είμαστε;), και μέσω αυτών προσεγγίζουμε πολιτισμούς, νοοτροπίες, κοινωνίες, παραδόσεις. Είπα προσεγγίζουμε· δεν κατανοούμε εν τω βάθει, αλλά εν πάση περιπτώσει μπορούμε κάπως να ξεγλιστρήσουμε από τα στερεότυπα του ρατσισμού, της αποικιοκρατίας, του οριενταλισμού.

Ο κινηματογράφος είναι ένα τέτοιο παγκόσμιο παράθυρο ― προσφιλές μου. Εδώ και χρόνια, και παρά τη δραματική ελάττωση των αιθουσών, αντλούμε αισθητική και πνευματική συγκίνηση από κινηματογραφίες άγνωστες ή υποτιμημένες. Κι αυτές μας ωθούν να καταλάβουμε, αφενός, ότι ο κόσμος δεν είναι ενιαίος και ομοιογενής, αφετέρου, ότι η ανθρώπινη ύπαρξη βασανίζεται και λυτρώνεται με παρόμοιους τρόπους.

Χρωστάμε χάρη στα φεστιβάλ, με πρώτο το Θεσσαλονίκης που μας έμαθε λ.χ. τον Αμπάς Κιαροστάμι και το ιρανικό σινεμά. (Τιμή και χάριτες στους τότε διευθυντές του, Μισέλ Δημόπουλο και Δημήτρη Εϊπίδη.) Χρωστάμε χάρη στα ειδικά αφιερώματα. Χρωστάμε χάρη στην τεχνολογία: στα DVD έως πρόσφατα, στις πλατφόρμες τώρα πια.

Στο Cinobo, ας πούμε, χρωστώ συναρπαστικές αναδρομές με φιλμογραφίες σπουδαίων δημιουργών και συναρπαστικές νέες γνωριμίες, με ταινίες που φτάνουν στις αίθουσες λίγο ή καθόλου.

ΤΟ ΙΡΑΝΙΚΟ ΣΙΝΕΜΑ

Πίσω από κάθε κατορθωμένο έργο τέχνης βρίσκεται μια κοινωνία, βρίσκονται άνθρωποι, οι ψυχές και οι ανάσες τους, η ιστορία και οι παραδόσεις. Ολοι όσοι αναμασούν μονοσήμαντες ανοησίες για το «καθυστερημένο» Ιράν, ας δουν τις ταινίες του Κιαροστάμι, έχει αρκετές η πλατφόρμα. Και περιοδικά έχει και πολλών άλλων σημαντικών Ιρανών.

Στις ταινίες του Κιαροστάμι η ζωή ακούγεται μέσα απ΄ την ποίηση του Ομάρ Καγιάμ («Λένε πως ο Παράδεισος είναι πανέμορφος με τα ουρί του / εγώ λέω πως ο χυμός του αμπελιού είναι καλύτερος // Προτίμησε το παρόν από αυτές τις ωραίες υποσχέσεις // Ακόμα και το τύμπανο ακούγεται μελωδικό από μακριά».

Ακούγεται η μοντέρνα ποιήτρια Φορούγ Φαροχζάντ· την απαγγέλλει ένας μορφωμένος άνθρωπος της πόλης σε μια δεκαεξάχρονη χωρική που αρμέγει τη γελάδα μες στο μισοσκόταδο: «Στη μικρή μου νύχτα, αλίμονο, ο άνεμος έχει ραντεβού με τα φύλλα των δέντρων… // Άκου! Ακούς το φύσημα του σκότους;...// Εσύ που είσαι πράσινη από την κορφή ως τα νύχια, / βάλε τα χέρια σου σαν φλεγόμενη ανάμνηση στα ερωτευμένα χέρια μου… / Ο άνεμος μια μέρα θα μας πάρει, ο άνεμος θα μας πάρει.»

ΑΡΩΜΑ ΙΝΔΙΑΣ

Ο Κιαροστάμι αφουγκράζεται τις σιωπές και τα λίγα λόγια των αμίλητων της ιστορίας, των ας πούμε καταφρονεμένων, κι ακούει λυρισμό, υπαρξιακό λυρισμό.

Το ίδιο διέκρινα σε μια νέα Ινδή κινηματογραφίστρια, την Παγιάλ Καπάντια. Στο «Όλα όσα φανταζόμαστε ως φως», παρακολουθεί με τον τρόπο του ντοκυμαντέρ τους παράλληλους βίους τριών γυναικών, μες στη βουή της μεγα-μητρόπολης Βομβάης.

Δύο νοσηλεύτριες, μια μαγείρισσα. Παρίες. Βίοι επάλληλοι, ασύμπτωτοι, συνθλιβόμενοι από την ανάγκη και τις συμβάσεις, από τον φρενήρη καπιταλισμό και τη μοναξιά. Σ’ ένα ψαροχώρι θα συναντηθούν οι ζωές τους, με σιγαλή αποδοχή και αγάπη, θα ξεδιπλωθούν οι προσδοκίες και οι διαψεύσεις, το υπερβατικό θα φωτίσει τις υπάρξεις, ο κτιστός κόσμος θα τις φωτίσει σαν έναστρος ουρανός.

Η Καπάντια αναβλύζει από την ινδική παράδοση, είναι επίγονος του σπουδαίου Σατιατζίτ Ράι (φιλοξενείται αφιέρωμά στην πλατφόρμα). Ακούει τις φωνές των ταπεινών, ιδίως των ταπεινών γυναικών που δεν τις ακούει κανείς, σώματα χωρίς στοργή και χάδι, χωρίς θέση στο στερέωμα.

EX ORIENTE LUX

Αυτή η ανθρωπολογία, γνωστή σε μας από τον ιταλικό νεορεαλισμό, κάποιες αμερικάνικες ταινίες του ‘70, από τον Κεν Λόουτς και τον Μάικ Λι, αυτή η ποίηση και ο στοχασμός, γνωστές από τον Ταρκόφσκι και τους Ιάπωνες μαιτρ, τώρα αναδύονται από τις ταινίες του παγκόσμιου Νότου, από τους ιστορικούς πολιτισμούς της Ινδίας, του Ιράν, του Μαγκρέμπ, της Παλαιστίνης, της Κορέας, από τον νέο κόσμο της Λατινικής Αμερικής, από τους τόπους των γενοκτονιών, των εθνοκαθάρσεων, της αποικιοκρατίας, αλλά και της ελευθερίας, της ελπίδας.

Από τη μια, το νέτφλιξ της ακατάσχετης ροής ασημαντότητας, της ωμής προπαγάνδας του ισραηλινού Fauda (προπομπός της γενοκτονίας της Γάζας), το θέαμα της τεχνοφεδουαρχίας, έτσι όπως το όρισε πριν από εξήντα χρόνια ο Γκυ Ντεμπόρ: «το θέαμα είναι το κεφάλαιο σε τέτοιο βαθμό συσσώρευσης ώστε μετατρέπεται σε εικόνα».

Από την άλλη, ο στοχασμός, η ποίηση, τα βάσανα, η ομορφιά, τα εύθραυστα κομψοτεχνήματα των κοινωνιών, τις οποίες ο λευκός άνθρωπος της Δύσης υποτιμά και περιφρονεί όταν δεν βομβαρδίζει: αυτά μας θυμίζουν ότι είμαστε άνθρωποι ακόμη, αυτός ο άνεμος μια μέρα θα μας πάρει.

::::

ΕΦΣΥΝ 28.03.2026

Μίλτος Σαχτούρης (29 Ιουλίου 1919 – 29 Μαρτίου 2005)

 

Τὸ Ψωμί

Ἕνα τεράστιο καρβέλι, μιὰ πελώρια φραντζόλα ζεστὸ ψωμί,
εἶχε πέσει στὸ δρόμο ἀπὸ τὸν οὐρανό,
ἕνα παιδὶ μὲ πράσινο κοντὸ βρακάκι καὶ μὲ μαχαίρι
ἔκοβε καὶ μοίραζε στὸν κόσμο γύρω,
ὅμως καὶ μία μικρή, ἕνας μικρὸς ἄσπρος ἄγγελος.
κι αὐτὴ μ᾿ ἕνα μαχαίρι ἔκοβε καὶ μοίραζε
κομμάτια γνήσιο οὐρανὸ
κι ὅλοι τώρα τρέχαν σ᾿ αὐτή, λίγοι πηγαῖναν στὸ ψωμί,
ὅλοι τρέχανε στὸν μικρὸν ἄγγελο ποὺ μοίραζε οὐρανό!
Ἂς μὴν τὸ κρύβουμε.
Διψᾶμε γιὰ οὐρανό.

Ἡ πληγωμένη Ἄνοιξη

Ἡ πληγωμένη Ἄνοιξη τεντώνει τὰ λουλούδια της
οἱ βραδινὲς καμπάνες τὴν κραυγή τους
κι ἡ κάτασπρη κοπέλα μέσα στὰ γαρίφαλα
συνάζει στάλα-στάλα τὸ αἷμα
ἀπ᾿ ὅλες τὶς σημαῖες ποὺ πονέσανε
ἀπὸ τὰ κυπαρίσσια ποὺ σφάχτηκαν
γιὰ νὰ χτιστεῖ ἕνα πύργος κατακόκκινος
μ᾿ ἕνα ρολόγι καὶ δυὸ μαύρους δεῖχτες
κι οἱ δεῖχτες σὰ σταυρώνουν θά ῾ρχεται ἕνα σύννεφο
κι οἱ δεῖχτες σὰ σταυρώνουν θά ῾ρχεται ἕνα ξίφος
τὸ σύννεφο θ᾿ ἀνάβει τὰ γαρίφαλα
τὸ ξίφος θὰ θερίζει τὸ κορμί της

Τὸ πράσινο ἀπόγεμα

Ἐκεῖνο τὸ πράσινο ἀπόγεμα
ὁ θάνατος εἶχε βάλει, στόχο τὴν αὐλή μου
ἀπ᾿ τὸ νεκρό μου τὸ παράθυρο
μὲ τὸ βελούδινό μου μάτι
τὸν ἔβλεπα νὰ τριγυρνάει
γύριζε καὶ παράσταινε τὸν κουλουρτζῆ
γύριζε καὶ παράσταινε τὸν λαχειοπώλη
καὶ τὰ παιδιὰ τίποτα δὲν ὑποπτεύονταν
ἔπαιζαν μὲ πιστόλια καὶ τσίριζαν
αὐτὸς πάλι γύριζε καὶ πλησίαζε
καὶ πάλι μάκραινε καὶ ἔφευγε
ὕστερα ξαναρχόταν
στὸ τέλος ἀγριεύτηκε
ἄρχισε νὰ οὐρλιάζει
ἔβαψε τὰ μάτια καὶ τὰ νύχια του
φούσκωσε τὰ βυζιά του
ἄρχισε νὰ μιλάει μὲ ψιλὴ φωνὴ
ἔκανε σὰ γυναίκα…

τότε εἶναι ποὺ ἔφυγε ὁριστικὰ
ψιθυρίζοντας:

-Δὲν εἶχα τύχη σήμερα
αὔριο θὰ ξανάρθω

Ἡ πηγή

Φεγγάρι πεθαμένο μου
γιὰ ξαναβγὲς καὶ πάλι
θέλω νὰ δῶ τὸ αἷμα σου
δὲν ἔκαιγες λυχνάρι
φώτιζες
τὸ φοβισμένο πρόσωπο
θέλω νὰ δῶ
τὸ φοβισμένο πρόσωπο
τώρα
πάλι καὶ πάλι
τότε
ὅλο τὸ σῶμα μου ἦταν
μιὰ πληγὴ
φεγγάρι
μιὰ πηγὴ
καὶ φώτιζε
τῆς νύχτας τὸ σκοτάδι

Φεγγάρι πεθαμένο μου
θέλω νὰ δῶ τὸ αἷμα σου
τώρα
πάλι καὶ πάλι

Ἡ νοσταλγία γυρίζει

Ἡ γυναίκα γδύθηκε καὶ ξάπλωσε στὸ
κρεβάτι
ἕνα φιλὶ ἀνοιγόκλεινε πάνω στὸ πάτωμα
οἱ ἄγριες μορφὲς μὲ τὰ μαχαίρια ἀρχίσαν
νὰ ξεπροβάλλουν στὸ ταβάνι
στὸν τοῖχο κρεμασμένο ἕνα πουλὶ πνίγηκε
κι ἔσβησε
ἕνα κερὶ ἔγειρε κι ἔπεσε ἀπ᾿ τὸ καντηλέρι
ἔξω ἀκούγονταν κλάματα καὶ ποδοβολητά

Ἄνοιξαν τὰ παράθυρα μπῆκε ἕνα χέρι
ἔπειτα μπῆκε τὸ φεγγάρι
ἀγκάλιασε τὴ γυναίκα καὶ κοιμήθηκαν μαζὶ

Ὅλο τὸ βράδυ ἀκουγόταν μιὰ φωνή:

Οἱ μέρες περνοῦν
τὸ χιόνι μένει

Τὰ δῶρα

Σήμερα φόρεσα ἕνα
ζεστὸ κόκκινο αἷμα
σήμερα οἱ ἄνθρωποι μ᾿ ἀγαποῦν
μιὰ γυναίκα μοῦ χαμογέλασε
ἕνα κορίτσι μοῦ χάρισε ἕνα κοχύλι
ἕνα παιδὶ μοῦ χάρισε ἕνα σφυρί

Σήμερα γονατίζω στὸ πεζοδρόμιο
καρφώνω πάνω στὶς πλάκες
τὰ γυμνὰ ποδάρια τῶν περαστικῶν
εἶναι ὅλοι τους δακρυσμένοι
ὅμως κανεὶς δὲν τρομάζει
ὅλοι μείναν στὶς θέσεις ποὺ πρόφτασα
εἶναι ὅλοι τους δακρυσμένοι
ὅμως κοιτάζουν τὶς οὐράνιες ρεκλάμες
καὶ μιὰ ζητιάνα ποὺ πουλάει τσουρέκια
στὸν οὐρανό

Δυὸ ἄνθρωποι ψιθυρίζουν
τί κάνει τὴν καρδιά μας καρφώνει;
ναὶ τὴν καρδιά μας καρφώνει
ὥστε λοιπὸν εἶναι ποιητής

Ἡ δύσκολη Κυριακή

Ἀπ᾿ τὸ πρωὶ κοιτάζω πρὸς τ᾿ ἀπάνω ἕνα πουλὶ καλύτερο
ἀπ᾿ τὸ πρωὶ χαίρομαι ἕνα φίδι τυλιγμένο στὸ λαιμό μου

Σπασμένα φλυτζάνια στὰ χαλιὰ
πορφυρὰ λουλούδια τὰ μάγουλα τῆς μάντισσας
ὅταν ἀνασηκώνει τῆς μοίρας τὸ φουστάνι
κάτι θὰ φυτρώσει ἀπ᾿ αὐτὴ τὴ χαρά
ἕνα νέο δέντρο χωρὶς ἀνθοὺς
ἢ ἕνα ἁγνὸ νέο βλέφαρο
ἢ ἕνας λατρεμένος λόγος
ποῦ νὰ μὴ φίλησε στὸ στόμα τὴ λησμονιά

Ἔξω ἀλαλάζουν οἱ καμπάνες
ἔξω μὲ περιμένουν ἀφάνταστοι φίλοι
σηκώσανε ψηλὰ στριφογυρίζουνε μιὰ χαραυγὴ
τί κούραση τί κούραση
κίτρινο φόρεμα -κεντημένος ἕνας ἀετός-
πράσινος παπαγάλος -κλείνω τὰ μάτια- κράζει
πάντα πάντα πάντα
ἡ ὀρχήστρα παίζει κίβδηλους σκοποὺς
τί μάτια παθιασμένα τί γυναῖκες
τί ἔρωτες τί φωνὲς τί ἔρωτες
φίλε ἀγάπη αἷμα φίλε
φίλε δῶσ᾿ μου τὸ χέρι σου τί κρύο

Ἤτανε παγωνιὰ
δὲν ξέρω πιὰ τὴν ὥρα ποὺ πέθαναν ὅλοι
κι ἔμεινα μ᾿ ἕναν ἀκρωτηριασμένο φίλο
καὶ μ᾿ ἕνα ματωμένο κλαδάκι συντροφιὰ

ΕΞΙΣΤΟΡΕΙΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΕΙΝ Θεώρηση του Εμφυλίου

 

ΕΤ1. Θεώρηση του Εμφυλίου. Την εκπομπή παρουσιάζει ο δημοσιογράφος Γιάννης Τζαννετάκος.Συζήτηση με τον καθηγητή πολιτικής επιστήμης Στάθη Καλύβα.

Κώστας Μαστροκώστας : Μερικές αλήθειες για το 1821

 Κώστας Μαστροκώστας

5 ημ.

Μερικές αλήθειες για το 1821

Είναι στοιχείο προβληματισμού το γεγονός, πως οι Έλληνες είναι ίσως ο μοναδικός λαός της Ευρώπης που δεν γνωρίζει ούτε τις βασικές λεπτομέρειες από την ιστορικότερη επανάσταση που έχει λάβει μέρος, όπως επίσης είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι αγνοούν το πότε ιδρύθηκε τελικά το νέο ελληνικό κράτος. Η μυθολογική προσέγγιση για μια ακόμα φορά σκέπασε τα ιστορικά γεγονότα και αυτό βέβαια δεν έγινε από ιστορική άγνοια ή αφέλεια.

Σε ότι αφορά την ημερομηνία έναρξης της Επανάστασης καλό είναι να ξέρουμε πως αυτή θεσμοθετήθηκε το 1838 από τον τότε βασιλιά Όθωνα. Δεκαεπτά (17) χρόνια μετά την κήρυξη της Επανάστασης του 1821, ο περιορισμένων διανοητικών ικανοτήτων, «ελέω Θεού» βασιλιάς της Ελλάδας Όθωνας Βίτελσμπαχ, όρισε την 25η Μάρτη ως μέρα Εθνική Εορτής με το παρακάτω διάταγμα: «Θεωρήσαντες ότι η ημέρα της 25 Μαρτίου, λαμπρά καθ’ εαυτήν εις πάντα Έλληνα διά την εν εαυτή τελουμένην εορτήν του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και χαρμόσυνος διά την κατ’ αυτήν την ημέραν έναρξιν του υπέρ της ανεξαρτησίας αγώνος του ελληνικού έθνους, καθιερούμεν την ημέραν ταύτην εις το διηνεκές ως ημέρα Εθνικής Εορτής». Εν Αθήναις την 15 Μαρτίου 1838, Όθων

Η παραχάραξη του 21 λοιπόν έγινε με το βασιλικό διάταγμα του Όθωνα!

Μέχρι τότε η εθνική γιορτή είχε καθιερωθεί να γιορτάζεται την Πρωτοχρονιά, σε ανάμνηση της 1ης Γενάρη, που η Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου την 1/1/1822 κήρυξε επίσημα και πανελλαδικά την Εθνική Ανεξαρτησία της Ελλάδος και συνέταξε το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα. Ο Βαυαρός μονάρχης Όθωνας που επιβλήθηκε από τις "προστάτιδες δυνάμεις" στον σβέρκο του λαού μας, για να κόψει κάθε δεσμό με την Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου κατάργησε την Πρωτοχρονιά ως μέρα Εθνικής γιορτής κι αυθαίρετα τη μετέθεσε στις 25 Μάρτη. Έτσι, όπως αναφέρει ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος, ταυτίζοντας την Εθνική γιορτή με τη γιορτή της Θεοτόκου: «Η Εθνική γιορτή έχανε τον πολιτικό και επαναστατικό χαρακτήρα και έπαιρνε θρησκευτική απόχρωση».

Είναι προφανές ότι η ημερομηνία της έναρξης της Επανάστασης του ’21, πρέπει να στηρίζεται στο πρώτο ιστορικά επαναστατικό γεγονός, της απόφασης του ξεκινήματος του επαναστατικού αγώνα, κατά του τυράννου, έστω και αν ο προγραμματισμός και η προπαρασκευή της προέβλεπαν την έναρξη στις 25 Μάρτη ( Σύναξη της Βοστίτσας ). Η Λευτεριά ενός σκλάβου λαού αρχίζει από τη στιγμή που ξεσηκώνεται και παίρνει τα όπλα για να συντρίψει τα δεσμά της σκλαβιάς του. Και δεν υπάρχει καμιά ιστορική πηγή στην οποία να έχει καταγραφεί μια τέτοια επαναστατική πράξη στις 25 Μάρτη. Μάλιστα στην ιστορία έχουν καταγραφεί αρκετές ένοπλες επαναστατικές πράξεις του 1821 πριν από τις 25 Μάρτη, η μια έξω από τον Ελλαδικό χώρο. Στις 22 Φλεβάρη 1821 ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας και αρχηγός της Επανάστασης, Αλέξανδρος Υψηλάντης μαζί με τα αδέλφια του περνά τον Προύθο ποταμό και στο Σκουλένι της Μολδαβίας τον περιμένουν 200 έφιπποι με αρχηγούς τους Γεράσιμο Ορφανό και Βασίλη Θεοδώρου καλώντας τους Έλληνες στα όπλα.

Στις 21 Μάρτη 1821 ο Φιλικός κι αρχηγός της Επανάστασης της Πάτρας, ο τσαγκάρης Παναγιώτης Καρατζάς, κάλεσε το λαό της Πάτρας στα όπλα και στις 22 Μάρτη την πολιόρκησαν, ενώ στις 21 του μήνα επίσης έχουμε και την απελευθέρωση των Καλαβρύτων. Στις 23 ελευθερώθηκε η Καλαμάτα με την παράδοση των Τούρκων, από τις 17 Μαρτίου δε, είχε υψωθεί η επαναστατική σημαία από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τους Μανιάτες στην Τσίμοβα ( Αρεόπολη ). Ιστορικά λοιπόν η 21η Μάρτη είναι η πρώτη ένοπλη εξέγερση που έγινε στο Μοριά και σε όλη την Ελλάδα το 1821 κι η Πάτρα η πρώτη πόλη που επαναστάτησε, με αρχηγό τον Παναγιώτη Καρατζά.

Η Επανάσταση λοιπόν με βάση τα ανωτέρω ιστορικά γεγονότα, ξεκίνησε αρκετές μέρες πιο πριν της 25ης Μαρτίου. Οι ιστορικοί της εποχής G. Finlay, Σ. Τρικούπης και Ι. Φιλήμων αναφέρουν ότι γύρω στα 1840 οι κοινωνικοπολιτικές ομάδες, αρχιερείς και πρόκριτοι, άρχισαν την προσπάθεια της παραποίησης των συμβάντων που συνδέονται με τον Π. Πατρών Γερμανό και τους προκρίτους της Αχαΐας κι απερίφραστα καταγγέλλουν την πλαστογράφηση του περιστατικού της μετάβασης κι άφιξης του Π. Πατρών Γερμανού και των προεστών της Αχαΐας στην Αγία Λαύρα. Οι κοτζαμπάσηδες κι ο ανώτερος κλήρος τοποθέτησαν το ξεκίνημα της Επανάστασης στη Μονή της Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων, συμπληρώνοντας έτσι την πλαστογραφημένη έναρξη της Επανάστασης, με το Οθωνικό διάταγμα. Έτσι πλάστηκε ο μύθος της Αγίας Λαύρας που εμφάνιζε τον Π. Πατρών Γερμανό να υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα, στις 25 Μάρτη, περιστοιχισμένο από κοτζαμπάσηδες κι οπλαρχηγούς. Οι προύχοντες και το ανώτερο ιερατείο, σε καμιά περίπτωση δε θα μπορούσαν να καταργήσουν την Εθνική γιορτή της Πρωτοχρονιάς και να πλάσουν τον μύθο της Αγίας Λαύρας χωρίς την καθιέρωση της 25ης Μάρτη, ως επέτειο της Εθνικής γιορτής. Η οριοθέτηση της Αγίας Λαύρας ως συμβόλου δεν κυκλοφόρησε πριν την έκδοση του Οθωνικού διατάγματος στις 15.3.1838, γιατί ακόμη δεν είχε πλαστεί, όπως αποδείχτηκε. Ο θρύλος της Αγία Λαύρας, κατά τον ιστορικό Ι. Φιλήμονα, κυκλοφόρησε το 1840, χωρίς να ελεγχθεί. Η διάδοση του θρύλου αυτού βοηθήθηκε από τη ζωγραφική σύνθεση του Βρυζάκη (1814 – 1878) «Ύψωσις της σημαίας της Επαναστάσεως εις την Αγίαν Λαύραν», που είναι φανταστική, και φιλοτεχνήθηκε το 1851...

ΣΧΟΛΙΟ ΚΤ. Σήμερα (29/3/2026), ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΤΡΩΝ, στο Αρχιερατικό μνημόσυνο που έγινε υπέρ εκείνων που σφάχτηκαν και ποικιλοτρόπως βασανίστηκαν στην Πάτρα κατά την έναρξη του επαναστατικού αγώνα ακούστηκε ότι ο αριθμός των 12.000 νεκρών. Φαίνεται πώς η ιστορική έρευνα έχει δρόμο ακόμα να κάνει.

Η ΑΙ ΜΑΣ ΤΑ ΛΕΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ

Η Πάτρα υπέστη τις μεγάλες σφαγές, εμπρησμούς και καταστροφές στις 21–23 Μαρτίου 1821, όταν ξέσπασαν οι πρώτες συγκρούσεις της Επανάστασης. Η κορύφωση της καταστροφής σημειώθηκε στις 22–23 Μαρτίου, με κανονιοβολισμούς από το κάστρο, πυρπολήσεις ελληνικών σπιτιών και μαζικές δολοφονίες αμάχων.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ (20 Μαρτίου – 3 Απριλίου 1821)

Ημερομηνία	Γεγονός
20 Μαρτίου 1821	Ένταση στην πόλη· άμαχος πληθυσμός αρχίζει να εγκαταλείπει σπίτια.
21 Μαρτίου 1821	Έναρξη εχθροπραξιών· οι Τούρκοι συγκεντρώνονται στο κάστρο· πρώτες συγκρούσεις στη συνοικία Τάσι.
22 Μαρτίου 1821	Κανονιοβολισμός της πόλης από το κάστρο· εμπρησμοί ελληνικών σπιτιών· φόνοι αμάχων· μαζική φυγή γυναικόπαιδων προς τη θάλασσα.
22 Μαρτίου 1821 (βράδυ)	Ο Παναγιώτης Καρατζάς οργανώνει παραπλανητική επιχείρηση για να σωθεί ο πληθυσμός.
23 Μαρτίου 1821	Είσοδος των Ελλήνων οπλαρχηγών στην πόλη· όρκος στην πλατεία Αγ. Γεωργίου· κορύφωση των καταστροφών.
3 Απριλίου 1821	Άφιξη Γιουσούφ Πασά και νέος κύκλος βίας.

ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ (ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ)

1. Πριν την έκρηξη (Φεβρουάριος–20 Μαρτίου)

• Οι Πατρινοί αρνούνται να πληρώσουν φόρους.

• Κυκλοφορούν ένοπλοι στην πόλη.

• Οι Τούρκοι φοβούνται εξέγερση και μεταφέρουν τις οικογένειές τους στο κάστρο.

2. 21 Μαρτίου – Η πρώτη αιματηρή σύγκρουση

• Στη συνοικία Τάσι γίνεται η πρώτη μάχη.

• Σκοτώνεται ο Κεφαλλονίτης Βασίλης Ορκουλάτος.

3. 22 Μαρτίου – Η πραγματική “σφαγή”

• Οι Τούρκοι κανονιοβολούν την πόλη από το κάστρο.

• Πυρπολούν σπίτια Ελλήνων, σκοτώνουν αμάχους.

• Γυναικόπαιδα μπαίνουν στη θάλασσα μέχρι το λαιμό για να σωθούν από τα πλοία.

• Ο Καρατζάς οργανώνει εκκένωση και παραπλάνηση.

4. 23 Μαρτίου – Η κορύφωση

• Είσοδος των οπλαρχηγών (Λόντος, Παπαδιαμαντόπουλος, Ρούφος, Ζαΐμης κ.ά.).

• Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ορκίζει τους αγωνιστές.

• Ο Γάλλος πρόξενος Πουκεβίλ περιγράφει την πόλη ως “πύρινο θόλο” με κατεστραμμένα σπίτια και πανικό.

5. Μετά τις 23 Μαρτίου

• Η πόλη παραμένει σε χάος.

• Στις 3 Απριλίου φτάνει ο Γιουσούφ Πασάς και ξεκινά νέος κύκλος βίας.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ»;

Δεν υπάρχει μία ημερομηνία. Ο όρος αναφέρεται στο σύνολο των γεγονότων 21–23 Μαρτίου 1821, με επίκεντρο τις 22–23 Μαρτίου, όταν:

• έγιναν οι μαζικότερες δολοφονίες αμάχων,

• κάηκε μεγάλο μέρος της πόλης,

• ο κανονιοβολισμός από το κάστρο προκάλεσε τεράστιες καταστροφές.

Ορισμένες πηγές μιλούν για “σφαγή των Πατρών” ακόμη και για γεγονότα που ακολούθησαν (π.χ. άφιξη Γιουσούφ Πασά στις 3 Απριλίου).

? ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ;

1. Διαφορετική οπτική (διπλωμάτες, Έλληνες, Οθωμανοί)

• Οι ξένοι πρόξενοι (π.χ. Πουκεβίλ) περιγράφουν την πόλη ως ολοκληρωτικά φλεγόμενη.

• Οι Έλληνες αγωνιστές τονίζουν τις μάχες και την είσοδο των οπλαρχηγών.

• Οθωμανικές αναφορές μιλούν για “καταστολή εξέγερσης”.

2. Διαφορετικός ορισμός της “σφαγής”

• Άλλοι εννοούν τις 22–23 Μαρτίου.

• Άλλοι περιλαμβάνουν και τα γεγονότα του Απριλίου.

3. Ανακρίβειες ή υπερβολές

• Π.χ. η αναφορά για “σακιά με 2.500 ζευγάρια αυτιά” είναι πιθανότατα προπαγανδιστική υπερβολή.

? ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Πάτρα “σφαγιάστηκε” ουσιαστικά στις 22–23 Μαρτίου 1821, μέσα σε ένα τριήμερο (21–23 Μαρτίου) όπου η πόλη:

• κανονιοβολήθηκε,

• πυρπολήθηκε,

• λεηλατήθηκε,

• και υπέστη μαζικές δολοφονίες αμάχων.

Ομαδικές συνομιλίες