Μερικές αλήθειες για το 1821
Είναι στοιχείο προβληματισμού το γεγονός, πως οι Έλληνες είναι ίσως ο μοναδικός λαός της Ευρώπης που δεν γνωρίζει ούτε τις βασικές λεπτομέρειες από την ιστορικότερη επανάσταση που έχει λάβει μέρος, όπως επίσης είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι αγνοούν το πότε ιδρύθηκε τελικά το νέο ελληνικό κράτος. Η μυθολογική προσέγγιση για μια ακόμα φορά σκέπασε τα ιστορικά γεγονότα και αυτό βέβαια δεν έγινε από ιστορική άγνοια ή αφέλεια.
Σε ότι αφορά την ημερομηνία έναρξης της Επανάστασης καλό είναι να ξέρουμε πως αυτή θεσμοθετήθηκε το 1838 από τον τότε βασιλιά Όθωνα. Δεκαεπτά (17) χρόνια μετά την κήρυξη της Επανάστασης του 1821, ο περιορισμένων διανοητικών ικανοτήτων, «ελέω Θεού» βασιλιάς της Ελλάδας Όθωνας Βίτελσμπαχ, όρισε την 25η Μάρτη ως μέρα Εθνική Εορτής με το παρακάτω διάταγμα: «Θεωρήσαντες ότι η ημέρα της 25 Μαρτίου, λαμπρά καθ’ εαυτήν εις πάντα Έλληνα διά την εν εαυτή τελουμένην εορτήν του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και χαρμόσυνος διά την κατ’ αυτήν την ημέραν έναρξιν του υπέρ της ανεξαρτησίας αγώνος του ελληνικού έθνους, καθιερούμεν την ημέραν ταύτην εις το διηνεκές ως ημέρα Εθνικής Εορτής». Εν Αθήναις την 15 Μαρτίου 1838, Όθων
Η παραχάραξη του 21 λοιπόν έγινε με το βασιλικό διάταγμα του Όθωνα!
Μέχρι τότε η εθνική γιορτή είχε καθιερωθεί να γιορτάζεται την Πρωτοχρονιά, σε ανάμνηση της 1ης Γενάρη, που η Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου την 1/1/1822 κήρυξε επίσημα και πανελλαδικά την Εθνική Ανεξαρτησία της Ελλάδος και συνέταξε το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα. Ο Βαυαρός μονάρχης Όθωνας που επιβλήθηκε από τις "προστάτιδες δυνάμεις" στον σβέρκο του λαού μας, για να κόψει κάθε δεσμό με την Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου κατάργησε την Πρωτοχρονιά ως μέρα Εθνικής γιορτής κι αυθαίρετα τη μετέθεσε στις 25 Μάρτη. Έτσι, όπως αναφέρει ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος, ταυτίζοντας την Εθνική γιορτή με τη γιορτή της Θεοτόκου: «Η Εθνική γιορτή έχανε τον πολιτικό και επαναστατικό χαρακτήρα και έπαιρνε θρησκευτική απόχρωση».
Είναι προφανές ότι η ημερομηνία της έναρξης της Επανάστασης του ’21, πρέπει να στηρίζεται στο πρώτο ιστορικά επαναστατικό γεγονός, της απόφασης του ξεκινήματος του επαναστατικού αγώνα, κατά του τυράννου, έστω και αν ο προγραμματισμός και η προπαρασκευή της προέβλεπαν την έναρξη στις 25 Μάρτη ( Σύναξη της Βοστίτσας ). Η Λευτεριά ενός σκλάβου λαού αρχίζει από τη στιγμή που ξεσηκώνεται και παίρνει τα όπλα για να συντρίψει τα δεσμά της σκλαβιάς του. Και δεν υπάρχει καμιά ιστορική πηγή στην οποία να έχει καταγραφεί μια τέτοια επαναστατική πράξη στις 25 Μάρτη. Μάλιστα στην ιστορία έχουν καταγραφεί αρκετές ένοπλες επαναστατικές πράξεις του 1821 πριν από τις 25 Μάρτη, η μια έξω από τον Ελλαδικό χώρο. Στις 22 Φλεβάρη 1821 ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας και αρχηγός της Επανάστασης, Αλέξανδρος Υψηλάντης μαζί με τα αδέλφια του περνά τον Προύθο ποταμό και στο Σκουλένι της Μολδαβίας τον περιμένουν 200 έφιπποι με αρχηγούς τους Γεράσιμο Ορφανό και Βασίλη Θεοδώρου καλώντας τους Έλληνες στα όπλα.
Στις 21 Μάρτη 1821 ο Φιλικός κι αρχηγός της Επανάστασης της Πάτρας, ο τσαγκάρης Παναγιώτης Καρατζάς, κάλεσε το λαό της Πάτρας στα όπλα και στις 22 Μάρτη την πολιόρκησαν, ενώ στις 21 του μήνα επίσης έχουμε και την απελευθέρωση των Καλαβρύτων. Στις 23 ελευθερώθηκε η Καλαμάτα με την παράδοση των Τούρκων, από τις 17 Μαρτίου δε, είχε υψωθεί η επαναστατική σημαία από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τους Μανιάτες στην Τσίμοβα ( Αρεόπολη ). Ιστορικά λοιπόν η 21η Μάρτη είναι η πρώτη ένοπλη εξέγερση που έγινε στο Μοριά και σε όλη την Ελλάδα το 1821 κι η Πάτρα η πρώτη πόλη που επαναστάτησε, με αρχηγό τον Παναγιώτη Καρατζά.
Η Επανάσταση λοιπόν με βάση τα ανωτέρω ιστορικά γεγονότα, ξεκίνησε αρκετές μέρες πιο πριν της 25ης Μαρτίου. Οι ιστορικοί της εποχής G. Finlay, Σ. Τρικούπης και Ι. Φιλήμων αναφέρουν ότι γύρω στα 1840 οι κοινωνικοπολιτικές ομάδες, αρχιερείς και πρόκριτοι, άρχισαν την προσπάθεια της παραποίησης των συμβάντων που συνδέονται με τον Π. Πατρών Γερμανό και τους προκρίτους της Αχαΐας κι απερίφραστα καταγγέλλουν την πλαστογράφηση του περιστατικού της μετάβασης κι άφιξης του Π. Πατρών Γερμανού και των προεστών της Αχαΐας στην Αγία Λαύρα. Οι κοτζαμπάσηδες κι ο ανώτερος κλήρος τοποθέτησαν το ξεκίνημα της Επανάστασης στη Μονή της Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων, συμπληρώνοντας έτσι την πλαστογραφημένη έναρξη της Επανάστασης, με το Οθωνικό διάταγμα. Έτσι πλάστηκε ο μύθος της Αγίας Λαύρας που εμφάνιζε τον Π. Πατρών Γερμανό να υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα, στις 25 Μάρτη, περιστοιχισμένο από κοτζαμπάσηδες κι οπλαρχηγούς. Οι προύχοντες και το ανώτερο ιερατείο, σε καμιά περίπτωση δε θα μπορούσαν να καταργήσουν την Εθνική γιορτή της Πρωτοχρονιάς και να πλάσουν τον μύθο της Αγίας Λαύρας χωρίς την καθιέρωση της 25ης Μάρτη, ως επέτειο της Εθνικής γιορτής. Η οριοθέτηση της Αγίας Λαύρας ως συμβόλου δεν κυκλοφόρησε πριν την έκδοση του Οθωνικού διατάγματος στις 15.3.1838, γιατί ακόμη δεν είχε πλαστεί, όπως αποδείχτηκε. Ο θρύλος της Αγία Λαύρας, κατά τον ιστορικό Ι. Φιλήμονα, κυκλοφόρησε το 1840, χωρίς να ελεγχθεί. Η διάδοση του θρύλου αυτού βοηθήθηκε από τη ζωγραφική σύνθεση του Βρυζάκη (1814 – 1878) «Ύψωσις της σημαίας της Επαναστάσεως εις την Αγίαν Λαύραν», που είναι φανταστική, και φιλοτεχνήθηκε το 1851...
ΣΧΟΛΙΟ ΚΤ. Σήμερα (29/3/2026), ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΤΡΩΝ, στο Αρχιερατικό μνημόσυνο που έγινε υπέρ εκείνων που σφάχτηκαν και ποικιλοτρόπως βασανίστηκαν στην Πάτρα κατά την έναρξη του επαναστατικού αγώνα ακούστηκε ότι ο αριθμός των 12.000 νεκρών. Φαίνεται πώς η ιστορική έρευνα έχει δρόμο ακόμα να κάνει.
Η ΑΙ ΜΑΣ ΤΑ ΛΕΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ
Η Πάτρα υπέστη τις μεγάλες σφαγές, εμπρησμούς και καταστροφές στις 21–23 Μαρτίου 1821, όταν ξέσπασαν οι πρώτες συγκρούσεις της Επανάστασης. Η κορύφωση της καταστροφής σημειώθηκε στις 22–23 Μαρτίου, με κανονιοβολισμούς από το κάστρο, πυρπολήσεις ελληνικών σπιτιών και μαζικές δολοφονίες αμάχων.
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ (20 Μαρτίου – 3 Απριλίου 1821)
|
Ημερομηνία |
Γεγονός |
|---|---|
|
20 Μαρτίου 1821 |
Ένταση στην πόλη· άμαχος πληθυσμός αρχίζει να εγκαταλείπει σπίτια. |
|
21 Μαρτίου 1821 |
Έναρξη εχθροπραξιών· οι Τούρκοι συγκεντρώνονται στο κάστρο· πρώτες συγκρούσεις στη συνοικία Τάσι. |
|
22 Μαρτίου 1821 |
Κανονιοβολισμός της πόλης από το κάστρο· εμπρησμοί ελληνικών σπιτιών· φόνοι αμάχων· μαζική φυγή γυναικόπαιδων προς τη θάλασσα. |
|
22 Μαρτίου 1821 (βράδυ) |
Ο Παναγιώτης Καρατζάς οργανώνει παραπλανητική επιχείρηση για να σωθεί ο πληθυσμός. |
|
23 Μαρτίου 1821 |
Είσοδος των Ελλήνων οπλαρχηγών στην πόλη· όρκος στην πλατεία Αγ. Γεωργίου· κορύφωση των καταστροφών. |
|
3 Απριλίου 1821 |
Άφιξη Γιουσούφ Πασά και νέος κύκλος βίας. |
ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ (ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ)
1. Πριν την έκρηξη (Φεβρουάριος–20 Μαρτίου)
Οι Πατρινοί αρνούνται να πληρώσουν φόρους.
Κυκλοφορούν ένοπλοι στην πόλη.
Οι Τούρκοι φοβούνται εξέγερση και μεταφέρουν τις οικογένειές τους στο κάστρο.
2. 21 Μαρτίου – Η πρώτη αιματηρή σύγκρουση
Στη συνοικία Τάσι γίνεται η πρώτη μάχη.
Σκοτώνεται ο Κεφαλλονίτης Βασίλης Ορκουλάτος.
3. 22 Μαρτίου – Η πραγματική “σφαγή”
Οι Τούρκοι κανονιοβολούν την πόλη από το κάστρο.
Πυρπολούν σπίτια Ελλήνων, σκοτώνουν αμάχους.
Γυναικόπαιδα μπαίνουν στη θάλασσα μέχρι το λαιμό για να σωθούν από τα πλοία.
Ο Καρατζάς οργανώνει εκκένωση και παραπλάνηση.
4. 23 Μαρτίου – Η κορύφωση
Είσοδος των οπλαρχηγών (Λόντος, Παπαδιαμαντόπουλος, Ρούφος, Ζαΐμης κ.ά.).
Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ορκίζει τους αγωνιστές.
Ο Γάλλος πρόξενος Πουκεβίλ περιγράφει την πόλη ως “πύρινο θόλο” με κατεστραμμένα σπίτια και πανικό.
5. Μετά τις 23 Μαρτίου
Η πόλη παραμένει σε χάος.
Στις 3 Απριλίου φτάνει ο Γιουσούφ Πασάς και ξεκινά νέος κύκλος βίας.
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ»;
Δεν υπάρχει μία ημερομηνία. Ο όρος αναφέρεται στο σύνολο των γεγονότων 21–23 Μαρτίου 1821, με επίκεντρο τις 22–23 Μαρτίου, όταν:
έγιναν οι μαζικότερες δολοφονίες αμάχων,
κάηκε μεγάλο μέρος της πόλης,
ο κανονιοβολισμός από το κάστρο προκάλεσε τεράστιες καταστροφές.
Ορισμένες πηγές μιλούν για “σφαγή των Πατρών” ακόμη και για γεγονότα που ακολούθησαν (π.χ. άφιξη Γιουσούφ Πασά στις 3 Απριλίου).
? ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ;
1. Διαφορετική οπτική (διπλωμάτες, Έλληνες, Οθωμανοί)
Οι ξένοι πρόξενοι (π.χ. Πουκεβίλ) περιγράφουν την πόλη ως ολοκληρωτικά φλεγόμενη.
Οι Έλληνες αγωνιστές τονίζουν τις μάχες και την είσοδο των οπλαρχηγών.
Οθωμανικές αναφορές μιλούν για “καταστολή εξέγερσης”.
2. Διαφορετικός ορισμός της “σφαγής”
Άλλοι εννοούν τις 22–23 Μαρτίου.
Άλλοι περιλαμβάνουν και τα γεγονότα του Απριλίου.
3. Ανακρίβειες ή υπερβολές
Π.χ. η αναφορά για “σακιά με 2.500 ζευγάρια αυτιά” είναι πιθανότατα προπαγανδιστική υπερβολή.
? ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η Πάτρα “σφαγιάστηκε” ουσιαστικά στις 22–23 Μαρτίου 1821, μέσα σε ένα τριήμερο (21–23 Μαρτίου) όπου η πόλη:
κανονιοβολήθηκε,
πυρπολήθηκε,
λεηλατήθηκε,
και υπέστη μαζικές δολοφονίες αμάχων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου