Αντώνης Ανδρουλιδάκης
ΤΟ ΑΗΔΟΝΙ ΚΑΙ Ο ΑΕΤΟΣ
«Μια μέρα ένα αηδόνι πέταξε πλάι μου. Κι εγώ νόμιζα πως είχα δει αετό. Τώρα, όλος ο κόσμος καταπιάνεται να μου αποδείξει πόσο λάθος έκανα... Λοιπόν, ποιος βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα; Εγώ, ο "εξαπατημένος", που χάρη στην επίσκεψη αυτού του πουλιού κατοίκησα για ένα ολόκληρο καλοκαίρι σ' έναν ανώτερο κόσμο ελπίδας· ή εκείνοι που κανείς δεν τους εξαπατά;»
Φρίντριχ Νίτσε
Υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο σ' αυτή τη μικρή ιστορία του Νίτσε. Οι περισσότεροι άνθρωποι στέκονται στο λάθος. «Δεν ήταν αετός.» «Ήταν αηδόνι.» Σαν να πιστεύουν ότι η μεγαλύτερη αξία της ζωής είναι να έχει κανείς πάντοτε δίκιο ή να μην κάνει ποτέ λάθος.
Ο Νίτσε, όμως, δεν ενδιαφέρεται για την ορνιθολογία. Ενδιαφέρεται για κάτι πολύ βαθύτερο. Για το τι συνέβη μέσα του εκείνο το καλοκαίρι. Γιατί υπάρχουν αλήθειες που δεν μετριούνται με την ακρίβεια των γεγονότων, αλλά μετριούνται με τη μεταμόρφωση που προκαλούν.
Κι αναρωτιέμαι πόσες φορές στη ζωή μας κάνουμε το ίδιο "λάθος".
Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος πιστεύει περισσότερο στις δυνατότητες ενός παιδιού απ' όσο πιστεύει το ίδιο το παιδί. Ήταν άραγε πλάνη;
Ένας δάσκαλος βλέπει έναν σπουδαίο μουσικό εκεί όπου όλοι οι άλλοι βλέπουν έναν μέτριο μαθητή. Ήταν αυταπάτη;
Ένας θεραπευτής συνεχίζει να ελπίζει για έναν άνθρωπο που έχει πάψει να ελπίζει για τον εαυτό του. Είναι εξαπάτηση;
Κι ένας ερωτευμένος βλέπει στον άνθρωπο που αγαπά όχι μόνο αυτό που είναι σήμερα, αλλά και αυτό που μπορεί να γίνει.
Πόσες φορές άραγε ο έρωτας γεννιέται μέσα από μια τέτοια δημιουργική υπέρβαση της πραγματικότητας;
Ο Winnicott έλεγε πως το παιδί αναπτύσσεται μέσα σε έναν μεταβατικό χώρο, έναν χώρο παιχνιδιού και δημιουργικής ψευδαίσθησης, όπου δεν είναι όλα απολύτως πραγματικά ούτε απολύτως φανταστικά. Εκεί γεννιέται η δημιουργικότητα, εκεί γεννιέται η εμπιστοσύνη, εκεί γεννιέται η δυνατότητα να φανταστεί κανείς έναν κόσμο λίγο καλύτερο από αυτόν που ήδη υπάρχει.
Χωρίς αυτή τη δημιουργική υπέρβαση, ο άνθρωπος δεν θα ερωτευόταν ποτέ, δεν θα δημιουργούσε ποτέ, δεν θα πίστευε ποτέ ότι μπορεί να αλλάξει.
Βέβαια υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η εξιδανίκευση μπορεί να γίνει άρνηση της πραγματικότητας. Μπορεί να μας κρατήσει φυλακισμένους σε σχέσεις που έχουν τελειώσει. Μπορεί να μας κάνει να βλέπουμε έναν αετό εκεί όπου υπάρχει μόνο ένα πληγωμένο αηδόνι.
Η ωριμότητα, όμως, δεν βρίσκεται στην κατάργηση της ελπίδας.
Βρίσκεται στη συνάντησή της με την πραγματικότητα. Να μπορείς να δεις καθαρά και παρ' όλα αυτά να μη χάσεις την ικανότητά σου να θαυμάζεις. Να ξέρεις ότι ο άλλος δεν είναι τέλειος κι όμως να συνεχίζεις να τον αγαπάς. Να γνωρίζεις πως η ζωή δεν είναι δίκαιη κι όμως να συνεχίζεις να επενδύεις σ' αυτήν.
Ο έρωτας, η αγάπη, η ίδια η ζωή είναι τελικά πάντα ένα μικρό ή μεγάλο "π α ρ' ό λ α α υ τ ά" που συνεχίζει να μας κινεί.
Κι' ισως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό ερώτημα του Νίτσε; ποιος ζει πραγματικά πλουσιότερα; Ποιος ζει την μία και μοναδική ζωή του αξιοβίωτα; Εκείνος που δεν κάνει ποτέ λάθος; Ή εκείνος που επιτρέπει στον εαυτό του να συγκινηθεί, να ελπίσει, να ονειρευτεί, ακόμη κι αν κάποτε ανακαλύψει ότι δεν ήταν όλα όπως τα φανταζόταν;
Θέλω να πω, πότε θα μάθουμε να είμαστε και λίγο υπερήφανοι για τις ματαιώσεις μας;
Γιατί οι άνθρωποι που δεν εξαπατώνται ποτέ είναι συχνά οι ίδιοι άνθρωποι που δεν ερωτεύονται ποτέ πραγματικά. Δεν εμπιστεύονται, δεν ρισκάρουν, δεν παραδίδονται. Κι ίσως έχουν πάντοτε και μια ρεαλιστική εξήγηση για όλα. Αλλά σπάνια έχουν μια ιστορία που να τους έχει αλλάξει.
Ίσως τελικά η ζωή να μην ανήκει σε όσους βλέπουν πάντοτε σωστά. Ίσως να ανήκει σε εκείνους που εξακολουθούν να κοιτούν τον ουρανό με την παιδική δυνατότητα να μπερδέψουν, έστω για λίγο, ένα αηδόνι με έναν αετό.
Γιατί πολύ συχνα αυτό που μας μεταμορφώνει δεν είναι η ακρίβεια ή ο ρεαλισμός της ματιάς μας, αλλά η γενναιοδωρία της ψυχής μας που -παρ' όλα αυτά- είδε έναν αετό εκεί όπου όλα έδειχναν ένα μικρό τρομαγμένο αηδόνι.
Κι' ίσως τελικά η ζωή να μην ανήκει σε εκείνους που δεν εξαπατήθηκαν ποτέ. Ίσως να ανήκει σε εκείνους που τόλμησαν να πιστέψουν, ακόμη κι αν κάποτε πλήρωσαν το τίμημα της πίστης τους. Γιατί είναι προτιμότερο να έχεις μια καρδιά που κάποτε ράγισε, παρά μια καρδιά που δεν άνοιξε ποτέ.
Λιγότερα

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου