Αντώνης Ανδρουλιδάκης
Ακολουθήστε
Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΩΣ ΜΟΡΦΗ ΣΧΕΣΗΣ
«Αυτός που ξέρει ν’ αγαπά και να ελπίζει ξέρει
μέσα στη νύχτα πολεμά, ξημέρωμα να φέρει.»
Η μαντινάδα δεν μιλά για κουράγιο. Μιλά για κάτι πιο πρωταρχικό: για τον δεσμό. Δεν λέει ότι ο αγώνας γεννιέται από την ανάγκη ή από την αδικία. Λέει ότι γεννιέται από την ικανότητα να αγαπάς. Δηλαδή να δεσμεύεσαι σε κάτι που σε υπερβαίνει, να αντέχεις για κάτι που δεν εξαντλείται στον εαυτό σου.
Κι αυτό αλλάζει (και) τον τρόπο που διαβάζουμε και την ίδια την Πρωτομαγιά. Η Εργατική Πρωτομαγιά δεν ήταν απλώς μια διεκδίκηση δικαιωμάτων. Ήταν μια στιγμή όπου η εμπειρία της ζωής γινόταν κοινή. Οι άνθρωποι που κατέβαιναν στον δρόμο δεν μοιράζονταν μόνο συμφέροντα.
Μοιράζονταν κάτι βαθύτερο: μια αίσθηση κοινού «εμείς», μια εμπειρία αλληλεγγύης, μια μορφή αμοιβαίας αναγνώρισης
Με άλλα λόγια, μοιράζονταν έναν δεσμό. Και αυτός ο δεσμός μετέτρεπε την αδικία σε αγώνα. Όχι γιατί η αδικία ήταν μεγαλύτερη από τη σημερινή, αλλά γιατί δεν ήταν ατομική εμπειρία. Ήταν κοινή. Η Πρωτομαγιά ήταν, με έναν τρόπο, μια πολιτική έκφραση της σχέσης.
Σήμερα, τίποτα από αυτά δεν έχει εξαφανιστεί ως συνθήκη. Η πίεση υπάρχει. Η ανασφάλεια υπάρχει. Η αδικία υπάρχει. Και όμως, κάτι έχει αλλάξει ριζικά: η εμπειρία αυτών των συνθηκών έχει γίνει ατομική. Δεν λέμε πια «υποφέρουμε». Λέμε «υποφέρω». Μας έπεισαν ότι ο πόνος είναι ατομικός. Ότι η οδύνη είναι ιδιωτική υπόθεση του καθενός.
Κι έτσι, καθώς η εμπειρία γίνεται ατομική, δεν παράγει δεσμό, δεν δημιουργεί κοινό νόημα και βέβαια δεν μετατρέπεται εύκολα σε πράξη. Οπότε, αντί για αγώνα, εμφανίζεται διαχείριση. Αντί για συλλογικότητα, προσαρμογή. Αντί για ένταση, κόπωση και κυνισμός.
Που πάει να πει πως τελικά δεν λείπει ο λόγος, δεν λείπει η αιτία, λείπει ο δεσμός. Κι είναι πάντα εύκολο να πούμε ότι «ο κόσμος δεν αντιδρά» γενικώς και αορίστως, αλλά πιο δύσκολο είναι να αναρωτηθούμε γιατί. Η απάντηση δεν βρίσκεται στην έλλειψη προβλημάτων ή στο κακό ριζικό μας. Βρίσκεται στην έλλειψη σχέσης.
Γιατί ο αγώνας δεν γεννιέται από τη δυσκολία. Γεννιέται από το γεγονός ότι η δυσκολία δεν αντέχεται όταν είσαι "μόνος".
Συνεπώς, μια φράση που θα έλεγε «δεν ξέρουμε πια να αγαπάμε αρκετά για να αγωνιστούμε» δεν είναι ηθική καταγγελία.
Είναι περιγραφή μιας συνθήκης. Κι η αγάπη εδώ δεν είναι ρομαντική έννοια. Είναι η ικανότητα να συνδέεσαι, να επενδύεις στον άλλον, να αισθάνεσαι ότι κάτι σε αφορά πέρα από το ατομικό σου όριο.
Χωρίς αυτή την ικανότητα δεν υπάρχει «μαζί», δεν υπάρχει κοινό νόημα, δεν υπάρχει λόγος να αντέξεις τη σύγκρουση και εντέλει δεν υπάρχει λόγος να αγωνιστείς.
Μέσα σε μερικές δεκαετίες νεοφιλελέ καπιταλισμού συντελέστηκε μια σιωπηλή μετάβαση. Κι ίσως η πιο σημαντική αλλαγή δεν ήταν πολιτική, αλλά υπαρξιακή. Δεν είναι ότι περάσαμε από την αγωνιστικότητα στην αδράνεια. Είναι ότι περάσαμε από τη σχέση στην αποσύνδεση.
Αν διαβάσουμε σήμερα την μαντινάδα, ίσως αποκτά άλλη σημασία:
«Αυτός που ξέρει ν’ αγαπά και να ελπίζει ξέρει
μέσα στη νύχτα πολεμά, ξημέρωμα να φέρει.»
Η νύχτα δεν έφυγε. Αυτό που άλλαξε είναι ότι δεν βιώνεται μαζί.
Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι αν θα υπάρξει ξανά αγώνας. Το ζήτημα είναι αν μπορεί να υπάρξει ξανά εκείνος ο δεσμός που κάνει τον αγώνα αναπόφευκτο. Γιατί οι άνθρωποι δεν παλεύουν απλά όταν πιέζονται. Παλεύουν όταν κάτι τους συνδέει αρκετά ώστε να μην μπορούν να κάνουν αλλιώς. Και αυτό δεν είναι ζήτημα πολιτικής μόνο. Είναι ζήτημα σχέσης.
Μέχρι να ξαναβρούμε την ικανότητα να αγαπάμε αρκετά ώστε να αγωνιστούμε ΜΑΖΙ, ας είναι ελαφριά η εργατική πρωτομαγιά που μας σκεπάζει σύντροφοι...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου