Ἀριστοτέλους Πολιτικὰ

Εφόσον βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινωνίας, και ότι κάθε κοινωνία συγκροτείται για χάρη κάποιου αγαθού —διότι όλοι πράττουν ό,τι πράττουν για χάρη αυτού που θεωρούν αγαθό— είναι φανερό ότι όλες οι κοινωνίες αποβλέπουν σε κάποιο αγαθό, και μάλιστα η κοινωνία που είναι η κυριότερη απ’ όλες, επειδή περικλείει όλες τις άλλες, αποβλέπει στο ανώτατο αγαθό. Αυτή είναι η λεγόμενη πόλη, η πολιτική κοινωνία.

Ἀριστοτέλους Πολιτικὰ 1252a][1] ἐπειδὴ πα̂σαν πόλιν ὁρω̂μεν κοινωνίαν τινὰ οὐ̂σαν καὶ πα̂σαν κοινωνίαν ἀγαθου̂ τινος ἕνεκεν συνεστηκυι̂αν ̔του̂ γὰρ εἰ̂ναι δοκου̂ντος ἀγαθου̂ χάριν πάντα πράττουσι πάντες, δη̂λον ὡς πα̂σαι μὲν ἀγαθου̂τινος στοχάζονται, μάλιστα δὲ [5] καὶ του̂κυριωτάτου πάντων ἡ πασω̂ν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. αὕτη δ' ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτική.

Η κοινωνία που προκύπτει από πολλές κώμες είναι η τέλεια πόλη, η οποία έχει πλέον φτάσει —θα λέγαμε— στο όριο της αυτάρκειας. Γίνεται μεν για χάρη του να ζει κανείς, αλλά υπάρχει για χάρη του να ζει καλά.

Γι’ αυτό κάθε πόλη υπάρχει από φύση, εφόσον και οι πρώτες κοινωνίες υπάρχουν από φύση. Διότι η πόλη είναι το τέλος εκείνων, και η φύση είναι το τέλος: αυτό που είναι κάθε πράγμα όταν ολοκληρωθεί η γένεσή του, αυτό λέμε ότι είναι η φύση του — όπως του ανθρώπου, του αλόγου, της οικίας.

Επιπλέον, το «για χάρη του οποίου» και το «τέλος» είναι το άριστο. Και η αυτάρκεια είναι και τέλος και άριστο.

Από αυτά λοιπόν είναι φανερό ότι η πόλη είναι φύσει, και ότι ο άνθρωπος είναι φύσει πολιτικό ζώο. Και όποιος είναι χωρίς πόλη, όχι από τύχη αλλά από φύση, είναι είτε φαύλος είτε ανώτερος από άνθρωπο — όπως και εκείνος που ο Όμηρος κατηγορεί ως: «χωρίς αδελφότητα, χωρίς νόμους, χωρίς εστία».

 δ' ἐκ πλειόνων κωμω̂ν κοινωνία τέλειος πόλις, ἤδη πάσης ἔχουσα πέρας τη̂ς αὐταρκείας ὡς ἔπος εἰπει̂ν, γινομένη μὲν του̂ [30] ζη̂ν ἕνεκεν, οὐ̂σα δὲ του̂ εὐ̂ ζη̂ν. διὸ πα̂σα πόλις φύσει ἔστιν, εἴπερ καὶ αἱ πρω̂ται κοινωνίαι. τέλος γὰρ αὕτη ἐκείνων, ἡ δὲ φύσις τέλος ἐστίν: οἱ̂ον γὰρ ἕκαστόν ἐστι τη̂ς γενέσεως τελεσθείσης, ταύτην φαμὲν τὴν φύσιν εἰ̂ναι ἑκάστου, ὥσπερ ἀνθρώπου ἵππου οἰκίας. ἔτι τὸ οὑ̂ἕνεκα καὶ τὸ τέλος βέλτιστον: [1253a][1] ἡ δ' αὐτάρκεια καὶ τέλος καὶ βέλτιστον. ἐκ τούτων οὐ̂ν φανερὸν ὅτι τω̂ν φύσει ἡ πόλις ἐστί, καὶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος φύσει πολιτικὸν ζῳ̂ον, καὶ ὁ ἄπολις διὰ φύσιν καὶ οὐ διὰ τύχην ἤτοι φαυ̂λός ἐστιν, ἢ κρείττων ἢ ἄνθρωπος: ὥσπερ [5] καὶ ὁ ὑφ' ̔Ομήρου λοιδορηθεὶς ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιος: