Οὐκ ἔγνως
Για τες θρησκευτικές μας δοξασίες —ο κούφος Ιουλιανός είπεν «Ἀνέγνων, ἔγνων,κατέγνων». Τάχατες μας εκμηδένισεμε το «κατέγνων» του, ο γελοιωδέστατος. 5Τέτοιες ξυπνάδες όμως πέρασι δεν έχουνε σ’ εμάςτους Χριστιανούς. «Ἀνέγνως, ἀλλ’ οὐκ ἔγνως· εἰ γὰρ ἔγνως,οὐκ ἂν κατέγνως» απαντήσαμεν αμέσως. Τι σημαίνει η φράση του ΙουλιανούΟ αυτοκράτορας Ιουλιανός ο Παραβάτης (4ος αι.) ήταν μορφωμένος, ελληνολάτρης και πολέμιος του Χριστιανισμού. Η φράση του: «Ἀνέγνων, ἔγνων, κατέγνων»= «Διάβασα, κατάλαβα, και καταδίκασα.» Δηλαδή:
Ο Καβάφης τον ειρωνεύεται ως κούφιο και γελοιωδέστατο. 🟣 Η χριστιανική απάντησηΟι Χριστιανοί απαντούν με μια ρητορική αντιστροφή: «Ἀνέγνως, ἀλλ’ οὐκ ἔγνως· εἰ γὰρ ἔγνως, οὐκ ἂν κατέγνως.»= «Διάβασες, αλλά δεν κατάλαβες· γιατί αν είχες καταλάβει, δεν θα τις καταδίκαζες.» Η λογική είναι:
Άρα η καταδίκη του Ιουλιανού αποδεικνύει όχι γνώση, αλλά αμάθεια. 🟣 Ερμηνεία — Τι κάνει ο Καβάφης εδώΟ Καβάφης παίζει με τρία επίπεδα: 1. Ιστορική ειρωνείαΟ Ιουλιανός, που ήθελε να αναστήσει τον παγανισμό, πέθανε νέος και το σχέδιό του απέτυχε. Η φράση του «κατέγνων» γίνεται αυτογελοιοποίηση. 2. Ρητορική αντιστροφήΟι Χριστιανοί παίρνουν την τριπλή φράση του Ιουλιανού και την αναστρέφουν σε μια λογική παγίδα: αν καταδικάζεις, δεν έχεις καταλάβει. 3. Θεολογική θέσηΗ αληθινή γνώση της πίστης δεν είναι διανοητική αλλά βιωματική. Άρα ο Ιουλιανός, όσο κι αν διάβασε, δεν “έγνως”. 🟣 Συνοπτική ουσίαΟ Καβάφης λέει:
|
