ΝΑ ΑΝΑΨΕΙΣ ΕΝΑ ΦΩΣ
Ο Carl Jung έγραψε κάποτε πως «ο μόνος σκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης είναι να ανάψει ένα φως μέσα στο σκοτάδι της ύπαρξης».
Πόσο παράξενη φράση!
Γιατί οι περισσότεροι από εμάς μεγαλώσαμε πιστεύοντας πως σκοπός της ζωής είναι να τα καταφέρουμε. Να σπουδάσουμε. Να δουλέψουμε. Να φτιάξουμε οικογένεια. Να αποκτήσουμε σπίτι. Να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας. Να φανούμε χρήσιμοι. Να είμαστε συνεπείς. Να μην απογοητεύσουμε τους ανθρώπους που μας εμπιστεύτηκαν.
Και όλα αυτά είναι όμορφα. Όλα αυτά έχουν αξία. Μόνο που υπάρχει ένας κίνδυνος. Να περάσει κανείς ολόκληρη τη ζωή του υπηρετώντας τη ζωή χωρίς να την έχει πραγματικά ζήσει. Να "λειτουργεί" αντί να κατοικεί μέσα στην ύπαρξή του. "Σαν να 'μουν άλλος κι όχι εγώ..." όπως λέει ο Ελύτης.
Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι δεν αποφασίσαμε συνειδητά να μπούμε στον αυτόματο πιλότο. Μπήκαμε γιατί έπρεπε. Υπήρχαν λογαριασμοί. Υπήρχαν παιδιά. Υπήρχαν γονείς που προσδοκούσαν. Υπήρχαν ευθύνες που δεν μπορούσαν να περιμένουν μέχρι να βρούμε τον εαυτό μας.
Και αυτό προφανώς είναι μια μορφή αγάπης. Η αφοσίωση έχει πάντοτε κάποιο κόστος. Το πρόβλημα αρχίζει όταν, ύστερα από χρόνια, ίσως και όταν οι υποχρεώσεις μικραίνουν, μένεις ξαφνικά μόνος με τον εαυτό σου.
Τότε εμφανίζεται μια παράξενη ομιλούσα σιωπή, αν δεν την "σωπάσεις" κι αυτήν με διάφορους περισπασμούς. Και η σιωπή αυτή δεν είναι απαραίτητα θλίψη. Είναι μάλλον κάτι σαν μια απορία. «Ποιος είμαι όταν δεν χρειάζεται πια να είμαι χρήσιμος;» Ζόρικη ερώτηση.
Γιατί για αρκετά χρόνια γνωρίζαμε ακριβώς τι έπρεπε να κάνουμε. Δεν γνωρίζαμε όμως πάντοτε τι μας κρατούσε ζωντανούς. Ο Jung θα έλεγε πως αυτό είναι το σκοτάδι της απλής ύπαρξης. Δεν είναι μια τραγωδία, ούτε μια αποτυχία. Αλλά μια ζωή που κύλησε κυρίως μέσα στη "λειτουργία".
Και κάποια στιγμή αντιλαμβανόμαστε πως έχουμε μάθει να απαντάμε σε όλα τα εξωτερικά ερωτήματα/ερεθίσματα χωρίς ποτέ να σταθούμε αρκετά μπροστά στα "εσωτερικά".
Όπως, για παράδειγμα, τα ερωτήματα: Τι με συγκινεί; Τι με κάνει να αισθάνομαι παρών; Πότε ένιωσα τελευταία φορά ότι δεν υπάρχω απλώς αλλά ζω;
Κι εδώ δεν χρειάζονται μεγάλες απαντήσεις. Αρκεί συχνά ένα βλέμμα, ένα βιβλίο, ένα τραγούδι, ένα παιδί που σε κοιτάζει σαν να είσαι ολόκληρος κόσμος, ένας κήπος, μια κουβέντα που δεν βιάζεται να τελειώσει, ένα παλιό όνειρο που περίμενε υπομονετικά για χρόνια.
Ίσως τελικά το φως για το οποίο μιλούσε ο Jung να μην είναι κάποια σπουδαία αποκάλυψη. Ίσως να είναι εκείνες οι μικρές στιγμές όπου ο άνθρωπος παύει να "λειτουργεί" και αρχίζει ξανά να υπάρχει.
Ο πολιτισμός μας μάς έμαθε να μετράμε την αξία της ζωής με όρους παραγωγικότητας. Πόσα έκανες. Πόσα απέκτησες. Πόσα πρόλαβες.
Όμως η ψυχή δεν λογαριάζει έτσι. Η ψυχή θυμάται μόνο τις στιγμές που ήταν πραγματικά παρούσα. Εκείνες που ο χρόνος άνοιγε λίγο και ο άνθρωπος ένιωθε ότι βρισκόταν ολόκληρος μέσα σε μια στιγμή.
Ίσως λοιπόν το σημαντικότερο ερώτημα της ζωής να μην είναι:
«Τι κατάφερες;» Αλλά: «Πότε ένιωσες πραγματικά ζωντανός;»
Και αν η απάντηση είναι «πολύ σπάνια», να ξέρεις πως δεν είναι καθόλου αργά.
Το φως δεν χρειάζεται μεγάλες φωτιές. Ένα κερί αρκεί για να νικήσει ένα ολόκληρο σκοτεινό δωμάτιο. Ένας περίπατος. Μια συγγνώμη. Μια αγκαλιά. Ένα ποίημα. Μια αλήθεια που περίμενε χρόνια να ειπωθεί. Ένας έρωτας.
Ο Jung δεν είπε να ανάψουμε πυρκαγιές. Είπε να ανάψουμε ένα φως. Και ίσως τελικά αυτή να είναι η βαθύτερη ευθύνη κάθε ανθρώπου. Όχι να ζήσει μια τέλεια ζωή. Αλλά να μη φύγει από τον κόσμο χωρίς να έχει φωτίσει, έστω για λίγο, το σκοτάδι της δικής του ύπαρξης-άντε και κανά δυο άλλων το πολύ.
Δηλαδή, "Να μην πεθάνει μαλάκας" που έλεγε κι ο Κοροβέσης.
Λιγότερα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου