Αντώνης Ανδρουλιδάκης ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΝΟΗΜΑ

 

ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΝΟΗΜΑ

Την τελευταία περίοδο η Ελλάδα έχει γνωρίσει μια πληθώρα πολιτικών διακηρύξεων, προγραμμάτων, σχεδίων και εξαγγελιών. Κάθε παλαιός ή νέος πολιτικός φορέας εμφανίζεται με λίστες προτάσεων, μέτρων και μεταρρυθμίσεων. Άλλες φορές περισσότερο τεκμηριωμένων, άλλες φορές περισσότερο επικοινωνιακών.

Κι όμως, όσο περισσότερο διαβάζει κανείς αυτά τα κείμενα, τόσο συχνότερα μένει με μια παράξενη αίσθηση ανικανοποίητου.

Όχι επειδή λείπουν οι προτάσεις ή οι θέσεις και ασχέτως της εφικτότητας τους. Αλλά επειδή λείπει κάτι βαθύτερο. Λείπει το όραμα. Λείπει μια καθαρή εικόνα για το πού θέλουμε να πάμε ως κοινωνία.

Τι περιλαμβάνει όμως ένα πραγματικό όραμα; Ένα όραμα οφείλει να απαντά σε πέντε μεγάλα ερωτήματα.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΑΛΗ ΖΩΗ ;

Η σημερινή πολιτική σχεδόν δεν απαντά σε αυτό. Αν ρωτήσεις τα περισσότερα κόμματα τι σημαίνει πρόοδος, θα σου μιλήσουν για ανάπτυξη. Αν όμως ρωτήσεις: «Πώς θα μοιάζει μια καλή ζωή στην Ελλάδα του 2050;» επικρατεί αμηχανία.

Ένα όραμα οφείλει να περιγράψει πόσο δουλεύουμε, πόσο χρόνο έχουμε, πώς μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, πώς φροντίζουμε ηλικιωμένους, πώς σχετιζόμαστε, πώς κατοικούμε τις πόλεις. Με άλλα λόγια πώς ζούμε;

ΤΙ ΕΙΔΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟ ΘΕΛΟΥΜΕ;

Κάθε κοινωνία "παράγει" έναν τύπο ανθρώπου. Στην Ελλάδα σήμερα παράγουμε εξαντλημένους, αγχωμένους, ατομικιστές,

ανταγωνιστικούς, φοβισμένους και συχνά κυνικούς ανθρώπους.

Ένα όραμα πρέπει να απαντά αν θέλουμε τον άνθρωπο αυτόνομο, συνεργατικό, δημιουργικό, φροντιστικό, με θάρρος, με αίσθηση κοινού-συλλογικού σκοπού;

ΤΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΛΟΥΜΕ;

Κοινωνία καταναλωτών; Κοινωνία πελατών; Κοινωνία ιδιωτών; Ή κοινωνία πολιτών; Θέλουμε γειτονιές; Κοινότητες; Συλλογικότητες; Τοπική ζωή; Ή απλώς περισσότερα εμπορικά κέντρα;

ΤΙ ΠΑΡΑΓΟΥΜΕ;

Το ερώτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά υπαρξιακό. Τι δημιουργεί αυτή η χώρα; Τι προσφέρει στον κόσμο; Ποιο είναι το ιδιαίτερο αποτύπωμά της; Ποια είναι η συμβολή της στον πολιτισμό, στην επιστήμη, στην παιδεία, στην ποιότητα ζωής;

ΠΟΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΦΗΓΟΥΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ;

Κάθε επιτυχημένη κοινωνία διαθέτει μια αφήγηση. Οι Αμερικανοί είχαν το American Dream. Οι Σκανδιναβοί το κοινωνικό κράτος. Οι Ιάπωνες την συλλογική πειθαρχία και αριστεία. Η Ελλάδα σήμερα; Δυσκολεύεται να απαντήσει.

ΓΙΑΤΙ ΔΥΣΚΟΛΕΥΟΜΑΣΤΕ ΤΟΣΟ ΝΑ ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΟΥΜΕ ;

Εδώ νομίζω ότι μπαίνει η ψυχολογική διάσταση με την οποία ασχολούμαι τα τελευταία χρόνια.

Οι τραυματισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονται να φανταστούν το μέλλον. Και το ίδιο συμβαίνει με τις κοινωνίες. Όταν μια κοινωνία ζει επί δεκαετίες οικονομικές κρίσεις, χρεοκοπίες, μνημόνια, δημογραφική συρρίκνωση, πολιτική δυσπιστία, συλλογικές διαψεύσεις και ματαιώσεις , αρχίζει να περιορίζει τον ορίζοντά της.

Από το «Πού θέλουμε να πάμε;» περνά στο «Πώς θα τη βγάλουμε καθαρή;» Από το όραμα περνά στην επιβίωση. Από τη δημιουργία περνά στη διαχείριση. Από την ελπίδα περνά στον κυνισμό.

Γι' αυτό και η μεγάλη πρόκληση μιας νέας πολιτικής πρότασης δεν είναι να παρουσιάσει άλλα δέκα μέτρα ή άλλες είκοσι μεταρρυθμίσεις, αλλά να περιγράψει έναν κόσμο που αξίζει πραγματικά να υπάρξει.

Είναι να απαντήσει πειστικά σε μια σχεδόν ξεχασμένη ερώτηση:

Πώς μπορεί να μοιάζει μια αξιοβίωτη ζωή στην Ελλάδα;

Μέχρι να απαντηθεί αυτό, θα συνεχίσουμε να έχουμε στόχους χωρίς προορισμό, προγράμματα χωρίς αφήγηση, πολιτική χωρίς όραμα και πιτσιρικάδες σαν τον χθεσινό που θα εγκαταλείπουν τη χώρα και θα μας τρίβουν στην μούρη την ανεπάρκεια μας να φανταστούμε "έναν άλλο κόσμο που να είναι εφικτός".

Λιγότερα