ΤΑ ΤΥΠΙΚΑ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ
Υπάρχει ένα είδος λόγου που μοιάζει με φθαρμένο νόμισμα: περνά από στόμα σε στόμα, αναγνωρίζεται εύκολα, αλλά έχει χάσει το βάρος του. Το «εύγε» και το «συγχαρητήρια» δεν είναι κακές λέξεις· είναι όμως λέξεις που συχνά καταντούν καθαρή συνήθεια, τελετουργία κοινωνικής ευπρέπειας, ένα «πρέπει» που δεν μαρτυρά τίποτα για τον εσωτερικό άνθρωπο.
Άλλο πράγμα η αλήθεια και άλλο η εντύπωση. Άλλο η πράξη και άλλο η επίδειξη της πράξης. Και, κυρίως, άλλο ό,τι εξαρτάται από εμάς κι άλλο ό,τι όχι. Εξαρτάται από εμάς να είμαστε δίκαιοι στον λόγο μας. Να μην αφήνουμε τον φθόνο να ντύνεται αξιοπρέπεια. Να μη μοιράζουμε «συγχαρητήρια» όπως μοιράζουμε χειραψίες: μηχανικά, άνευ ψυχής, άνευ γενναιοδωρίας. Αν ο άλλος πέτυχε κάτι μεγάλο, η δική μας αρετή δοκιμάζεται στο αν μπορούμε να το αναγνωρίσουμε καθαρά, χωρίς αστερίσκους και χωρίς αντάλλαγμα.
Στο δημόσιο πεδίο, αυτές οι λέξεις αποσυντίθενται πιο γρήγορα. Η πρόσφατη εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup δεν είναι απλώς ατομική διάκριση· είναι γεγονός με πολιτικό και συμβολικό βάρος για την Ελλάδα μέσα στην ευρωζώνη. Κι όμως, η στιγμή που θα έπρεπε να επιβάλει έναν λόγο ανώτερο από τον κομματικό χρόνο, συχνά γεννά το γνώριμο τυπικό χρέος. Ένα «συγχαρητήρια» χωρίς βλέμμα, μια «ευχή» με δόντια σφιγμένα, μια ψυχρή αδιαφορία που παριστάνει τη θεσμικότητα.
Ας το πούμε καθαρά: αυτά δεν είναι συγχαρητήρια. Είναι διαχειρισμένος φθόνος. Ένα πρωτόκολλο που φοριέται σαν κουστούμι πάνω από μια ψυχή που ιδρώνει από μικροψυχία. Λέει «μπράβο», αλλά εννοεί «μην το χαίρεσαι πολύ». Λέει «για την Ελλάδα», αλλά εννοεί «όχι για σένα». Και η μικροψυχία στην πολιτική είναι χειρότερη από την αγένεια, γιατί παρουσιάζεται ως «θεσμικότητα»: κάνει πως σέβεται, ενώ στην πράξη προσπαθεί να ακυρώσει.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή πολλοί πολιτικοί δεν λειτουργούν ως πρόσωπα αλλά ως ρόλοι. Είναι δεμένοι με τη γραμμή, με το στρατόπεδο, με την ανάγκη να μη «χαρίσουν πόντους». Η ιδεολογία —που θα έπρεπε να είναι εργαλείο κρίσης— γίνεται δεσμά που δένουν τη γλώσσα. Έτσι η πολιτική, αντί να είναι τέχνη του κοινού καλού, καταντά τεχνική διαχείρισης εντυπώσεων με λέξεις ζυγισμένες όχι για να πουν την αλήθεια, αλλά για να μη θυμώσουν οι «δικοί μας».
Ντροπή. Όχι ως φτηνός αφορισμός, αλλά ως διάγνωση: ντροπή είναι να μην μπορείς να αρθρώσεις έναν καθαρό έπαινο για κάτι που τιμά τη χώρα, επειδή φοβάσαι τι θα πουν οι φανατικοί του ακροατηρίου σου. Ντροπή είναι να χρησιμοποιείς το «εθνικό» ως σημαία μόνο όταν σε εξυπηρετεί, και όταν η επιτυχία δεν γράφει το όνομά σου να τη μειώνεις σε απλή είδηση που περνά.
Η ζωή μας και η εποχή μας χρειάζεται καθαρό λόγο: οι υποκριτές δεν είναι «ανώριμοι». Είναι επικίνδυνοι. Σπέρνουν την ιδέα ότι τίποτα δεν αξίζει πραγματικά, επειδή τίποτα δεν πρέπει να πιστωθεί στον αντίπαλο. Δηλητηριάζουν τον δημόσιο χώρο με μια μόνιμη μιζέρια: κάθε επιτυχία “επικοινωνία”, κάθε διάκριση “δημόσιες σχέσεις”, κάθε αναγνώριση “συμπαιγνία”. Κι έτσι, αντί να ανταγωνίζονται για το καλύτερο, ανταγωνίζονται για το πιο φτηνό: ποιος θα ακυρώσει πιο γρήγορα, ποιος θα μειώσει πιο ύπουλα.
Αν θέλεις να είσαι πολιτικός άνδρας και όχι κομματικός υπάλληλος, υπάρχει μια απλή δοκιμή: μπορείς να πεις ένα γενναίο «μπράβο» όταν το γεγονός το αξίζει; Μπορείς να το πεις χωρίς ουρά, χωρίς “ναι μεν αλλά”, χωρίς να ζητήσεις αντίδωρο; Αν δεν μπορείς, τότε δεν υπηρετείς το κοινό· υπηρετείς τον φόβο σου.
Το συμπέρασμα είναι, ότι ο μικρός άνθρωπος δεν αντέχει τη λάμψη του άλλου, γιατί του θυμίζει τη δική του αδυναμία να δημιουργήσει. Γι’ αυτό μειώνει, ειρωνεύεται, ψιθυρίζει. Ο μεγάλος άνθρωπος, αντίθετα, έχει περίσσευμα δύναμης: αναγνωρίζει χωρίς να κινδυνεύει. Ξέρει ότι ο αληθινός έπαινος είναι πράξη ισχύος, όχι υποχώρηση.
Δεν μας λείπουν οι “ευχές”. Μας λείπουν οι ψυχές που μπορούν να σταθούν πάνω από την ευχή και να φτάσουν στην αρετή: στην άγρια, καθαρή, δημιουργική γενναιοδωρία που λέει «ναι» στην αξία, όπου κι αν εμφανίζεται. Γιατί μόνο εκείνος που μπορεί να πει ένα αληθινό «εύγε» χωρίς φόβο, έχει το δικαίωμα να ζητήσει κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του, από το κόμμα του, από τη μικρή του εποχή.
Αυτά για Ανδρουλάκηδες, Σαμαράδες, Καραμανλήδες κ.λπ., και τόσους και τόσους φαιδρούς κακομοίρηδες του παρελθόντος και πατριώτες του καναπέ, που δεν μπορούν να χωνέψουν οτιδήποτε καλό συνδέεται με τον Κυριάκο Μητσοτακη!
Η εμπάθεια και η μιζέρια συνεχίζονται.
Δημήτρης Βίκτωρ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου