Spyros Koutroulis
Χάνς Κέλσεν: Υπεράσπιση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας από τους εχθρούς της
Η Σαντρίν Μπώμ τονίζει ότι για τον Κέλσεν «το δημοκρατικό παιχνίδι έγκειται στη σύγκρουση ομάδων με αντίθετα συμφέροντα, τα οποία εκπροσωπούνται πιο αποτελεσματικά από τα πολιτικά κόμματα. Η αξία που ο Κέλσεν αναγνωρίζει στους κομματικούς σχηματισμούς, και ο ενθουσιασμός με τον οποίο τους ενσωματώνει στη θεωρία του για τη δημοκρατία, τον διακρίνει από άλλους συνταγματολόγους, ιδίως κατά την περίοδο της Βαϊμάρης, που δεν συμμερίζονταν την αισιοδοξία του ως προς το κομματικό σύστημα και τη θέση που κατέχει στον κοινοβουλευτικό στίβο. Σε αντίθεση με ορισμένους νομομαθείς, μετά το 1918, όπως ο Μαξ Βέμπερ ή ο Καρλ Σμιτ, που ανησυχούν για την ανάδυση των κομματικών σχηματισμών, ο Κέλσεν όχι απλώς δεν τους φοβάται, αλλά τους θεωρεί «ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πραγματικής δημοκρατίας, αφού εξασφαλίζουν στα άτομα επιρροή στη διαχείριση των δημόσιων υποθέσεων, αναομαδοποιώντας τα ανάλογα με τις πεποιθήσεις τους. Κατά την άποψή του, η ανάδυση των πολιτικών κομμάτων και η ρύθμισή τους από το Σύνταγμα ανάγονται στον σύμφυτο με τα σύγχρονα δημοκρατικά κράτη εξορθολογισμό της εξουσίας» .
Ο Κέλσεν απορρίπτοντας την κριτική του Σμίτ στον κοινοβουλευτισμό καταλήγει ότι «ο σκοπός και το νόημα του Κοινοβουλίου συνίσταται στην επίτευξη συμβιβασμών ανάμεσα σε διαφορετικές αξίες και αποκλίνοντα συμφέροντα. Με αυτή τη σχετικιστική επιχειρηματολογία ο Κέλσεν κατορθώνει να υπονομεύσει ένα μέρος των αντικοινοβουλευτικών επικρίσεων που στηρίζονται στην ιδέα της προδοσίας του διαβουλευτικού ιδεώδους. Οι κοινοβουλευτικές δημοκρατίες δεν επιδιώκουν ούτε τις «απόλυτες αλήθειες» ούτε μια «αληθινή» βούληση του κράτους, αλλά αναζητούν μια ενδιάμεση λύση ανάμεσα στα συμφέροντα της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας» . Η δημοκρατία είναι το μόνο πολίτευμα «που όχι μόνο ανέχεται αλλά και προϋποθέτει μια επιστημονική εξέταση αυτού του ίδιου ως μορφής διακυβέρνησης. Αντίθετα, η αυταρχία απορρίπτει τον εξορθολογισμό της πολιτικής πράξης» . Ο συμβιβασμός αποτελεί το πρωταρχικό, το «συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας» .
Πέραν των παραπάνω ο Κέλσεν είναι από τους πρώτους που παύτηκε από την θέση του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο, μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία, λόγω της εβραϊκής του καταγωγής. Διέφυγε στην Γενεύη, έγινε καθηγητής στην Πράγα από όπου και από εκεί αναγκάστηκε να φύγει λόγω του πολέμου από τους ναζί φοιτητές. Το 1939 εγκαταλείπει την Ευρώπη, εγκαθίσταται στις ΗΠΑ, οπότε από το 1942 είναι καθηγητής στο Χάρβαρντ και στην συνέχεια στο Μπέρκλευ. Μετά το τέλος του β’ παγκοσμίου πολέμου διετέλεσε νομικός σύμβουλος του ΟΗΕ.
Ο Νικόλας Βαγδούτης στην εισαγωγή του διαλόγου ανάμεσα στον Κέλσεν και τον Σμίτ καταλήγει ότι «ο Kelsen υπερασπίστηκε τον δημοκρατικό και κοινοβουλευτικό χαρακτήρα του Συντάγματος της Βαϊμάρης -και άρα, τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης- απέναντι στη μετάβαση στο αυταρχικό Προεδρικό Καθεστώς που έλαβε χώρα μέσω της υπέρμετρα διασταλτικής ερμηνείας του άρθρου 48. Μάλιστα, προειδοποίησε ήδη από το 1931 ότι η συνεχής νομοθέτηση μέσω του άρθρου 48 θα επέφερε κίνδυνο της κατάρρευσης του Συντάγματος, κάτι που τελικά συνέβη. Η ευθύνη της θεωρίας του Schmitt γι΄αυτή την κατάρρευση είναι υπαρκτή δεδομένου ότι νομιμοποίησε αυτή την πρακτική της διαρκούς νομοθέτησης μέσω του άρθρου 48 κατά την τελευταία περίοδο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, δηλαδή νομιμοποίησε ένα καθεστώς με δικτατορικές εξουσίες του Προέδρου του Reich» .
Ο Κ.Τσάτσος μνημονεύει συχνά και ξεχωρίζει τον Χ.Κέλσεν. Επηρεάστηκε έντονα από την σκέψη του. Με αφετηρία τον βενιζελισμό, τους αγώνες κατά της μοναρχίας, στο πνευματικό του έργο και στις πολιτικές τους πράξεις υπερασπίστηκε τον κοινοβουλευτισμό και την Προεδρευόμενη Ελληνική Δημοκρατία της οποίας υπήρξε ο πρώτος εκλεγμένος πρόεδρος.
Λιγότερα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου